Tinh gọn bộ máy không thể dừng ở chuyện “giảm đầu mối”

Tại Nghệ An, một trong những địa phương có địa bàn miền núi rộng, tỷ lệ đồng bào DTTS cao, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã gắn chặt với quá trình cơ cấu lại đội ngũ cán bộ cơ sở theo hướng thực chất hơn, đặt năng lực và hiệu quả công việc làm tiêu chí trung tâm.

Hiện nay, tỉnh đã điều động 35 công chức, viên chức từ các sở, ban, ngành cấp tỉnh về giữ vị trí chủ chốt tại xã; biệt phái 16 cán bộ từ tỉnh tăng cường về cơ sở; điều chuyển 53 cán bộ từ nơi thừa sang nơi thiếu; đồng thời tiếp nhận 41 viên chức vào làm công chức cấp xã.

Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Lâm Đồng cũng đã có những bước đi quyết liệt trong tinh giảm bộ máy, tinh giảm nhân sự. Hiện tại, tỉnh đã hoàn thành việc sắp xếp, hợp nhất các hội quần chúng, giảm từ 40 xuống còn 16 hội. Từ 6 đảng ủy trực thuộc với 24 phòng, ban chuyên môn của 3 tỉnh trước sắp xếp, đến nay chỉ còn 2 đảng ủy trực thuộc với 8 phòng, ban. Khối MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội có bước chuyển biến rõ nhất khi hợp nhất từ 18 cơ quan còn 1 cơ quan duy nhất, giảm tới 94,4% đầu mối.

Ở khối chính quyền, từ 42 cơ quan chuyên môn với 263 phòng, ban trước đây, UBND tỉnh hiện còn 15 cơ quan với 102 phòng, ban, giảm trên 60% cả đầu mối và tổ chức bên trong. Ở cấp xã, mô hình tổ chức mới được triển khai đồng bộ, gồm 4 đầu mối cơ bản, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp...

Những con số từ cơ sở cho thấy quyết tâm rất rõ của mỗi địa phương: không để mô hình mới vận hành trên nền nhân lực cũ. Điều này, hoàn toàn phù hợp với tinh thần chỉ đạo của Đại hội XIV của Đảng với yêu cầu đặc biệt cấp thiết: Phải xây dựng đội ngũ cán bộ “đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”. Đây không phải khẩu hiệu chính trị mang tính định hướng chung, mà là đòi hỏi cụ thể trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới - nơi quản trị nhà nước phải chuyển từ điều hành hành chính sang quản trị hiện đại, số hóa và phục vụ.

Vùng đồng bào DTTS và miền núi đứng trước cơ hội "nâng chuẩn" cán bộ

Nếu có nơi nào chịu tác động rõ nhất từ yêu cầu đổi mới đội ngũ cán bộ khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, thì đó là khu vực vùng đồng bào DTTS và miền núi. Bởi đây là địa bàn mà trong nhiều năm, chất lượng cán bộ cơ sở vẫn là “điểm nghẽn” phát triển.

Thực tế, không ít nơi, cán bộ cấp xã còn hạn chế về chuyên môn, kỹ năng quản trị, năng lực công nghệ; một bộ phận quen xử lý công việc theo kinh nghiệm, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý ngày càng chuyên sâu và hiện đại. Một vấn đề khác là, chuyển đổi số ở không ít địa phương vùng đồng bào DTTS và miền núi vẫn chưa theo kịp yêu cầu vận hành bộ máy mới do hạn chế về hạ tầng công nghệ, đường truyền, cán bộ vận hành…

Trong khi đó, khi phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho cấp xã, yêu cầu đối với cán bộ cơ sở cũng thay đổi căn bản.

Cấp xã giờ đây không chỉ làm nhiệm vụ hành chính trung gian, mà phải trực tiếp xử lý những lĩnh vực phức tạp như đất đai, đầu tư xây dựng, tài chính ngân sách, chuyển đổi số, quản lý dữ liệu dân cư, cải cách thủ tục hành chính...

Nhìn lại cách điều động, biệt phái nhân sự về xã; bố trí đội ngũ có chuyên môn sâu ở các lĩnh vực then chốt như đất đai, xây dựng, tài chính, công nghệ thông tin… ở Nghệ An, đã cho thấy địa phương đang tận dụng cơ hội của việc thực hiện chính quyền 2 cấp để cơ cấu lại đội ngũ cán bộ cơ sở.

Đây không chỉ là giải pháp tình thế để “vá” chỗ thiếu nhân sự. Quan trọng hơn, đó là quá trình tự đào tạo tại chỗ, giúp đội ngũ cán bộ cơ sở được huấn luyện trong môi trường thực tế, rút ngắn thời gian thích ứng với mô hình mới. Nhìn rộng ra, đây cũng có thể trở thành đợt nâng chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cấp xã mạnh nhất trong nhiều năm qua tại khu vực đồng bào DTTS và miền núi trên phạm vi cả nước.

Rõ ràng, việc thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp mới chỉ mở ra cơ hội; còn biến cơ hội thành chuyển biến thực chất hay không lại là câu chuyện khác. Bởi bộ máy có thể sắp xếp lại nhanh chóng bằng quyết định hành chính, nhưng chất lượng cán bộ không thể nâng lên chỉ sau vài đợt điều động hay vài lớp tập huấn. Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn là khoảng cách giữa yêu cầu nhiệm vụ mới với năng lực thực tế của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Do đó, tái cấu trúc bộ máy phải gắn chặt chẽ với "nâng chuẩn" đội ngũ cán bộ vùng đồng bào DTTS và miền núi. Chỉ khi nào cán bộ đương nhiệm đảm đương được vị trí công việc, thì mới mong phá vỡ được “điểm nghẽn con người” - vốn là nút thắt kéo dài nhiều năm qua.