Củng cố cơ sở vật chất

Nhờ nguồn lực từ các Chương trình MTQG, nhiều công trình trường lớp tại các xã biên giới, vùng khó khăn ở tỉnh Tuyên Quang đã được kiên cố hóa, góp phần cải thiện rõ rệt điều kiện dạy và học. Cô giáo Nguyễn Thị Hồng, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông DTBT TH&THCS Thàng Tín, xã Thàng Tín chia sẻ: Từ năm 2023, trường đã được xây dựng dãy nhà 3 tầng khang trang gồm 13 phòng học và các phòng làm việc. Nhờ vậy, điều kiện học tập của học sinh được cải thiện rõ rệt; giáo viên có thêm không gian tổ chức các hoạt động giáo dục, triển khai hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông mới.

Câu chuyện trường, lớp ở địa bàn vùng DTTS và miền núi được đầu tư, nâng cấp còn mang đến bức tranh mới cho giáo dục vùng cao.

Từ nguồn lực của Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTSvà miền núi giai đoạn 2021 - 2025 (Chương trình MTQG 1719) và các nguồn vốn khác, Lào Cai đã bố trí hơn 1.016 tỷ đồng để xây dựng, cải tạo, nâng cấp hệ thống trường lớp. Qua đó, đã xây dựng mới, sửa chữa được 690 phòng học, 131 phòng công vụ cho giáo viên, 531 phòng ở cho học sinh, 37 nhà ăn, 52 công trình vệ sinh và nước sạch, cùng nhiều hạng mục phụ trợ khác…

Đặc biệt, thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị về đầu tư xây dựng trường học cho các xã vùng biên giới, tỉnh Lào Cai có 9 ngôi trường nội trú liên cấp Tiểu học và THCS được đầu tư xây dựng với tổng nguồn vốn gần 1.500 tỷ đồng.

Tính đến thời điểm hiện tại, toàn tỉnh Lào Cai có 17 trường phổ thông DTNT, 175 trường phổ thông DTBT và 147 trường có học sinh bán trú. Với sự quan tâm đầu tư về con người, cơ sở hạ tầng; đến nay, đã có 13 trường nội trú và 105 trường bán trú đạt chuẩn quốc gia.

Còn tại Nghệ An, địa phương hiện có hơn 400 trường tiểu học, THCS, THPT trên địa bàn các xã miền núi vùng cao, vùng đồng bào DTTS. Trong số này, có 8 trường phổ thông DTNT, 83 trường phổ thông DTBT và hơn 50 trường có học sinh DTTS bán trú. Công tác đầu tư, hỗ trợ cho giáo dục vùng DTTS và miền núi rất được tỉnh quan tâm, chú ý. Nguồn kinh phí được địa phương linh hoạt lồng ghép với các nguồn vốn khác, với mục tiêu tạo sức bật cho giáo dục “vùng khó”.

Sau 5 năm thực hiện Chương trình MTQG 1719, tổng nguồn vốn được bố trí thực hiện đầu tư cho giáo dục tại Nghệ An, là hơn 513 tỷ đồng. Hiện tại, nguồn vốn đầu tư đã xây dựng 1 trường DTNT và 8 trường phổ thông DTBT/trường có học sinh bán trú. 

Còn nguồn vốn sự nghiệp, ngân sách trung ương đã bố trí để 41 xã để thực hiện hỗ trợ mua sắm trang thiết bị dạy và học tại các trường phổ thông DTNT, trường phổ thông DTBT, trường phổ thông có học sinh ở bán trú.

“Nằm trong chủ trương của Bộ Chính trị về đầu tư xây dựng trường học cho các xã vùng biên giới, tỉnh Nghệ An 21 ngôi trường nội trú liên cấp Tiểu học và THCS được đầu tư xây dựng với tổng nguồn vốn gần hơn 5.000 tỷ đồng; riêng năm 2025, đã có 9 trường khởi công. Đây là sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao, bắt đầu từ cơ sở vật chất”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh nhấn mạnh.

Sau rất nhiều năm dành nguồn lực cho giáo dục vùng cao, đã có hàng ngàn công trình giáo dục được đầu tư, nâng cấp. Những ngôi trường khang trang, mọc lên trên khắp các bản làng, là minh chứng đủ đầy cho sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị. 

Mới đây, thực hiện Kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới, cả nước sẽ đầu tư 248 trường phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học, Trung học cơ sở tại 248 xã biên giới đất liền, riêng trong năm 2025 đã khởi công xây dựng 100 trường.

Giữ và thu hút nhân lực

Bên cạnh việc quan tâm đầu tư cơ sở trường lớp học; tỉnh Lào Cai cũng đã chú trọng đến công tác chăm lo đời sống và chế độ đãi ngộ đối với giáo viên vùng cao; có chính sách thu hút, giữ chân giáo viên giỏi, khuyến khích họ gắn bó lâu dài với sự nghiệp “trồng người” nơi khó khăn. Tăng cường xã hội hóa, huy động nguồn lực từ cộng đồng, doanh nghiệp cùng tham gia hỗ trợ giáo dục.

 Nhờ đó, giảm gánh nặng ngân sách, tạo sự đồng thuận xã hội trong công tác nâng cao dân trí vùng đồng bào DTTS. Duy trì hiệu quả công tác xóa mù chữ, phổ cập giáo dục. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương, tạo tiền đề phát triển kinh tế - xã hội bền vững...

Để nâng cao chất lượng giáo dục miền núi, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, đề án quan trọng như: Nghị quyết số 03-NQ/TU, ngày 19/11/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện giai đoạn 2020 - 2025, định hướng năm 2030; Đề án phát triển giáo dục đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2022 - 2025, định hướng 2030…

Chánh văn phòng Sở GD&ĐT Nghệ An Nguyễn Trọng Hoàn cho hay: Ngành luôn quan tâm, ưu tiên đầu tư cho giáo dục miền núi và tiếp tục rà soát, tham mưu các chính sách để đảm bảo quyền lợi cho giáo viên, học sinh và cho các trường.

 Mục tiêu của ngành là tập trung nguồn lực, tạo đột phá, hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng, rút ngắn khoảng cách giữa các vùng miền. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, ổn định chính trị, quốc phòng, an ninh...

Nhờ vậy, chất lượng giáo dục miền núi Nghệ An có chuyển biến tích cực, tỷ lệ học sinh sau lớp 1 đọc thông, viết thạo, thực hiện tốt 2 phép tính cộng, trừ trong phạm vi đạt 95%, tỷ lệ trẻ 11 tuổi hoàn thành chương trình tiểu học đạt 96,39%, tỷ lệ trẻ đến 14 tuổi hoàn thành chương trình tiểu học đạt 99,01%; điểm trung bình thi tuyển sinh lớp 10 THPT và điểm thi tốt nghiệp THPT hàng năm chuyển biến tích cực.

Mạng lưới trường lớp được mở rộng đến tận các thôn buôn, vùng sâu, vùng xa, các trường PTDTNT, PTDTBT ngày càng khang trang hiện đại đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nơi đây. Tại Hội thảo quốc gia “Đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở vùng đồng bào DTTS và miền núi” diễn ra hồi tháng 8/2025 cho thấy, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào vùng DTTS và miền núi đã tác động lớn đến chất lượng giáo dục nơi đây.

Cụ thể, tỉ lệ huy động trẻ mẫu giáo 5 tuổi người DTTS đến lớp hiện nay đạt 98% (mặt bằng chung của toàn quốc là 99%); Tỷ lệ học sinh tiểu học là người DTTS trong độ tuổi ra lớp đạt 97,25% (mặt bằng chung toàn quốc là 98,13%); Tỷ lệ huy động học sinh tiểu học toàn quốc trong độ tuổi ra lớp là 98.31%. Tỷ lệ huy động học sinh tiểu học người DTTS trong độ tuổi ra lớp là 97,25%; Tỷ lệ học sinh THCS vùng đồng bào DTTS và miền núi tốt nghiệp THCS là 98,24% (toàn quốc tốt nghiệp THCS khoảng 98,40%); Tỷ lệ học sinh THPT vùng đồng bào DTTS và miền núi tốt nghiệp THPT là 98,16% (toàn quốc tốt nghiệp THPT là 98,40%). Những chỉ số này cho thấy, ngành giáo dục bước đầu đã thực hiện thành công và hiệu quả chủ trương Đảng và Nhà nước và đảm bảo công bằng trong phát triển giáo dục đối với học sinh vùng đồng bào DTTS và miền núi.

Từ thực tế cho thấy, hạ tầng cơ sở, chất lượng giáo dục miền núi vẫn còn những khoảng trống; cần tiếp tục quan tâm, đầu tư và hỗ trợ, bằng những giải pháp quyết liệt. Nhưng, kết quả đạt được từ các chính sách đầu tư của Đảng và Nhà nước chính là nền tảng vững chắc để tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục vùng DTTS và miền núi, hướng tới mục tiêu phát triển công bằng, toàn diện và bền vững trong giai đoạn tới.