“Thuộc bài” và "chuyển ngữ" để đưa chính sách đến gần dân

Theo ông Danh Út, nguyên Trưởng Ban Dân tộc tỉnh, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, hiện là Người có uy tín phường Rạch Giá, tỉnh An Giang, muốn chính sách, pháp luật đi vào cuộc sống, điều quan trọng không chỉ là nội dung đúng mà còn là cách truyền tải. Theo đó, cán bộ làm công tác dân tộc phải “thuộc bài”, tức là không chỉ nắm chắc văn bản mà còn hiểu sâu tinh thần chính sách, biết cách diễn đạt phù hợp với từng nhóm đối tượng.

“Thuộc bài” trong công tác dân tộc không đơn thuần là đọc lại quy định, mà là khả năng “chuyển ngữ” - từ ngôn ngữ hành chính sang cách nói gần gũi, dễ hiểu với đồng bào DTTS. Để làm được điều đó, yếu tố tiên quyết là phải biết tiếng DTTS”, ông Danh Út chia sẻ.

Tại tỉnh An Giang, nơi có đông đồng bào Khmer, Chăm, Hoa sinh sống, mỗi cộng đồng đều có ngôn ngữ riêng, gắn với văn hóa, tín ngưỡng và đời sống. Khi cán bộ có thể giao tiếp trực tiếp bằng tiếng mẹ đẻ của đồng bào, khoảng cách lập tức được rút ngắn, niềm tin được củng cố, việc tiếp nhận chính sách cũng trở nên thuận lợi hơn.

Thực tế cho thấy, cùng một nội dung tuyên truyền, nhưng nếu được truyền đạt bằng tiếng DTTS, hiệu quả lan tỏa cao hơn rõ rệt. Người dân không chỉ hiểu mà còn cảm nhận được sự tôn trọng, từ đó chủ động tham gia thực hiện. 

“Cán bộ giỏi chưa đủ, phải nghe và hiểu được tiếng nói của đồng bào”, ông Danh Út chia sẻ.

Lắng nghe để thấu hiểu và hành động đúng

Không dừng lại ở việc “nói”, nhiều ý kiến nhấn mạnh một khía cạnh quan trọng không kém. Đó là kỹ năng “nghe”.

Hòa thượng Danh Lân - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh An Giang, trụ trì chùa Suvannaransĩ - Khlang Ong, cho rằng, cán bộ làm công tác dân tộc dù giỏi chuyên môn, nhiệt tình đến đâu nhưng nếu không hiểu tiếng DTTS thì vẫn khó nắm bắt đầy đủ tâm tư, nguyện vọng của đồng bào.

“Nghe” ở đây không chỉ là tiếp nhận thông tin, mà là lắng nghe trong sự thấu hiểu văn hóa. Bởi mỗi lời nói của đồng bào không chỉ mang nghĩa trực tiếp mà còn ẩn chứa phong tục, tập quán, cách nghĩ đặc trưng của từng dân tộc. Nếu không hiểu ngôn ngữ, cán bộ dễ rơi vào tình trạng “nghe mà không hiểu hết”, dẫn đến việc triển khai chính sách thiếu thực tế.

Ngược lại, khi hiểu được tiếng nói của đồng bào, cán bộ có thể nhận diện đúng nhu cầu, từ đó tham mưu và tổ chức thực hiện chính sách hiệu quả hơn. Từ thực tiễn này cho thấy, công tác dân tộc không thể áp dụng một cách máy móc mà đòi hỏi sự linh hoạt, gần dân và “đồng hành” với dân. Trong quá trình đó, Người có uy tín tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối quan trọng, hỗ trợ chính quyền trong việc truyền tải và phản hồi thông tin hai chiều.

“Chìa khóa kép” từ nguồn nhân lực tại chỗ

Từ góc độ quản lý, ông Danh Phúc - Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh An Giang, cho biết: Thời gian qua, tỉnh An Giang đã triển khai nhiều đề án nhằm phát triển nguồn nhân lực vùng đồng bào DTTS. Tỉnh đã xây dựng Nghị quyết về chính sách hỗ trợ đặc thù, trong đó có hỗ trợ dạy và học tiếng, chữ DTTS.

Toàn tỉnh An Giang hiện có khoảng 70.420 biên chế, trong đó tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức là người DTTS - chủ yếu là dân tộc Khmer, Hoa, Chăm - được duy trì ở mức hợp lý theo định hướng chiến lược.

Đáng chú ý, tại cấp xã, tỷ lệ cán bộ là người DTTS tại các địa bàn vùng đồng bào DTTS đạt từ 25 - 30%. Riêng tại các địa bàn, như: Tri Tôn, Tịnh Biên, đội ngũ cán bộ chủ chốt là người Khmer chiếm tỷ lệ đáng kể.

Những con số này không chỉ phản ánh nỗ lực về đào tạo, bố trí cán bộ mà còn cho thấy một hướng đi đúng: Để đồng bào DTTS nói lên tiếng nói của chính mình thông qua đội ngũ đại diện. Khi cán bộ là người địa phương, hiểu tiếng nói, phong tục và đời sống của cộng đồng, việc triển khai chính sách trở nên thuận lợi hơn rất nhiều. Đây chính là “chìa khóa kép”: Vừa bảo đảm tính đại diện, vừa nâng cao hiệu quả thực thi.

Từ những câu chuyện thực tế tại tỉnh An Giang, có thể thấy rõ: Ngôn ngữ dân tộc không chỉ là công cụ giao tiếp mà còn là sợi dây gắn kết bền chặt giữa chính sách và cuộc sống. Khi cán bộ nói được tiếng DTTS, lắng nghe được tiếng nói của đồng bào và khi thông tin được truyền tải thông suốt, chính sách sẽ không còn là những văn bản khô cứng mà trở thành những thông điệp gần gũi, dễ hiểu, dễ thực hiện.

Phát huy vai trò của Người có uy tín, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và củng cố hệ thống truyền thông là những yếu tố quan trọng để “mạch nguồn” ngôn ngữ tiếp tục chảy, kết nối mọi không gian, từ cơ quan quản lý đến từng thôn, ấp, từng mái nhà. Chính từ sự kết nối ấy, niềm tin của đồng bào đối với Đảng, Nhà nước được bồi đắp, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS và miền núi trong giai đoạn mới.