Phụ nữ Dao Tiền bên bếp lửa. (Ảnh St)Hành trình ấy bắt đầu từ sự tiên phong của anh Lý Văn Thu, mở ra hướng đi để bà con vừa gìn giữ văn hóa, vừa phát triển sinh kế bền vững.
Từ nương rẫy bấp bênh đến giấc mơ làm du lịch
Nằm nép mình giữa những triền đồi xanh, bản Sưng từng là nơi cuộc sống người dân gắn với nương rẫy, thu nhập bấp bênh, thanh niên rời bản đi làm ăn xa. Những giá trị văn hóa của người Dao Tiền từ trang phục, tiếng nói đến phong tục tập quán, dù vẫn hiện hữu, nhưng chưa thực sự trở thành nguồn lực để phát triển kinh tế.
Thổ cẩm đặc trưng của người Dao Tiền. (Ảnh St)Người tiên phong mở lối cho bản làng
Bước ngoặt đến khi anh Lý Văn Thu, một người con của bản, quyết định trở về quê hương sau thời gian làm việc xa. Nhận ra vẻ đẹp nguyên sơ của cảnh quan và sự độc đáo trong đời sống văn hóa dân tộc mình, anh bắt đầu tìm hướng phát triển du lịch cộng đồng. Từ những bước đi ban đầu còn nhiều bỡ ngỡ, anh Thu mạnh dạn cải tạo nhà ở thành Homestay, đón những vị khách đầu tiên đến trải nghiệm cuộc sống bản địa.
Không chỉ dừng lại ở việc làm du lịch đơn lẻ, anh còn vận động bà con cùng tham gia. Những nếp nhà truyền thống được giữ gìn, không gian sinh hoạt chung được chỉnh trang, các phong tục, lễ nghi được khôi phục và giới thiệu tới du khách một cách chân thực. Du khách đến bản Sưng không chỉ để ngắm cảnh, mà còn được hòa mình vào đời sống của người Dao Tiền: Cùng ăn, cùng ở, cùng tham gia các sinh hoạt thường ngày.
Bản Sưng nhìn tù trên cao. (Ảnh St)Giữ văn hóa làm “gốc”, lấy du lịch làm “đòn bẩy”
Điểm đặc biệt của bản Sưng nằm ở cách người dân làm du lịch bằng chính những gì vốn có. Trang phục truyền thống với họa tiết tinh xảo, những điệu hát, điệu múa dân gian, hay các món ăn mang hương vị núi rừng… tất cả trở thành “tài nguyên sống”, vừa được gìn giữ, vừa tạo sinh kế. Thay vì bị mai một, văn hóa bản địa giờ đây được đặt vào trung tâm của phát triển.
Sinh kế ở lại, người trẻ không rời bản
Du lịch cộng đồng cũng mở ra cơ hội cải thiện đời sống cho người dân. Nhiều hộ gia đình có thêm nguồn thu từ dịch vụ lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn du khách. Thanh niên trong bản có việc làm ngay tại quê hương, không còn phải rời đi như trước. Quan trọng hơn, ý thức giữ gìn môi trường và bản sắc văn hóa cũng dần được nâng cao.
Ngày hội lợp nhà ở bản Sưng. (Ảnh St)Khi bản sắc trở thành tương lai
Từ câu chuyện của anh Lý Văn Thu, bản Sưng đang dần hình thành một mô hình phát triển bền vững, nơi kinh tế và văn hóa không tách rời mà bổ trợ cho nhau. Sự thay đổi không đến trong một sớm một chiều, nhưng từng bước chắc chắn, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Hành trình của bản Sưng cho thấy, khi người dân là chủ thể và văn hóa là nền tảng, du lịch cộng đồng có thể trở thành chìa khóa để mở ra hướng đi mới cho những vùng cao còn nhiều khó khăn. Và ở đó, mỗi nếp nhà, mỗi phong tục không chỉ là ký ức, mà còn là tương lai của chính mảnh đất này.
