Động lực tăng trưởng đa chiều

Theo đó, 12 dự án kể trên đang định hình với 4 trụ cột rõ ràng, là: Hạ tầng giao thông chiến lược, Công nghiệp – năng lượng quy mô lớn, Đô thị – hành chính – thích ứng khí hậu và Văn hóa – xã hội – an sinh.

Trên phương diện kinh tế, các dự án hạ tầng như cao tốc Vinh – Thanh Thủy gần 24.000 tỷ đồng, cải tạo và nâng cấp Quốc lộ 46 khoảng 500 tỷ đồng, mở rộng Cảng hàng không quốc tế Vinh khoảng 1.000 tỷ đồng, xây dựng Cảng nước sâu Cửa Lò khoảng 7.300 tỷ đồng… đóng vai trò then chốt trong việc hoàn thiện hệ thống kết nối liên vùng. 

Khi các công trình này hoàn thành, thời gian vận chuyển hàng hóa, hành khách sẽ được rút ngắn đáng kể, chi phí logistics giảm sâu, từ đó, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong thu hút đầu tư.

Đặc biệt, việc mở rộng Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An lên quy mô hơn 104.000 ha được xem là bước ngoặt chiến lược. Không gian phát triển mới này sẽ là “bệ phóng” cho hàng loạt dự án công nghiệp, đô thị và dịch vụ quy mô lớn, góp phần đưa Nghệ An trở thành trung tâm công nghiệp của khu vực Bắc Trung Bộ.

Trong lĩnh vực năng lượng, Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập, với tổng mức đầu tư khoảng 60.000 tỷ đồng không chỉ đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia mà còn tạo nguồn thu lớn cho ngân sách, kéo theo sự phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ.

Ở góc độ xã hội, các dự án như: Xây dựng 21 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới có mức đầu tư khoảng 5.000 tỷ đồng, các khu tái định cư phục vụ dự án lớn, hay đầu tư phát triển Khu di tích Kim Liên khoảng hơn 1.700 tỷ đồng… có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục, chất lượng cuộc sống, thu hẹp khoảng cách vùng miền, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa.

Không dừng lại ở đó, các dự án còn có tác động tích cực tới quốc phòng – an ninh. Hệ thống giao thông hiện đại, hạ tầng đô thị đồng bộ và các khu công nghiệp phát triển sẽ góp phần tăng cường khả năng cơ động, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh Nhân dân trên địa bàn chiến lược.

Hiện tại, các dự án trọng điểm của Nghệ An đang được đẩy mạnh theo lộ trình, song tiến độ chưa đồng đều giữa các công trình.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” để về đích

“Điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay vẫn là công tác giải phóng mặt bằng. Nhiều dự án chậm tiến độ do thiếu nguồn vốn chi trả bồi thường kịp thời, người dân chưa nhận tiền hoặc chưa đồng thuận với phương án đền bù. Bên cạnh đó, việc di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật bị ảnh hưởng còn chậm, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các đơn vị liên quan.

Thị sát Dự án mở rộng Quốc lộ 46 đoạn Vinh – Nam Đàn, một dự án vẫn còn 2,76km/10,69km chưa thể thi công do vướng mắc hệ thống hạ tầng kỹ thuật, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền đã chốt thời hạn trước 15/4/2026 phải giải quyết dứt điểm các vướng mắc để thi công. 

Ông Hoàng Phú Hiền khẳng định: Hiện nay, kinh phí đã được chuyển về cho các địa phương, đề nghị chính quyền các xã nơi dự án đi qua phải hoàn thành việc chi trả;; đồng thời vận động người dân tháo dỡ công trình ngay sau khi nhận tiền và xử lý nghiêm các trường hợp cản trở thi công.

Ngoài ra, một số khó khăn về thủ tục đầu tư, điều chỉnh tổng mức đầu tư, cũng như năng lực tổ chức thực hiện ở một số chủ đầu tư, nhà thầu còn hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ chung của các dự án. Thêm vào đó, những khó khăn đến từ chi phí nguyên vật liệu tăng cao, khó khăn tìm kiếm đủ nguồn nguyên liệu thi công… là những thách thức không nhỏ cho chủ đầu tư và ngay cả đơn vị triển khai dự án, ảnh hưởng quá nhiều đến tiến độ.

Ông Vương Đình Nhuận, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh Nghệ An, thông tin: 21 dự án trường nội trú liên cấp được tỉnh đặt lộ trình hoàn thành trước ngày 26/8/2026. Với những khó khăn hiện tại về thiếu vật liệu thi công, thiếu nguyên liệu san lấp nền, biến động giá vật liệu xây dựng… sẽ có những tác động lớn ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Trước những thách thức đặt ra, tỉnh Nghệ An đã thể hiện quyết tâm rất cao trong việc đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm. Quan điểm chỉ đạo được tỉnh Nghệ An xác định rõ: Phải triển khai với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, hiệu quả, không để kéo dài, chậm trễ. Công tác giải phóng mặt bằng phải đảm bảo đúng quy định, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động để tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Đối với những trường hợp đã thực hiện đầy đủ quy trình nhưng vẫn không chấp hành, tỉnh yêu cầu áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật để đảm bảo tiến độ chung. Cùng với đó, các sở, ngành, địa phương được giao nhiệm vụ cụ thể, gắn với trách nhiệm cá nhân và mốc thời gian rõ ràng.

Tỉnh Nghệ An cũng yêu cầu các chủ đầu tư chủ động phối hợp, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, nguồn vốn và thủ tục; các nhà thầu tập trung tối đa nguồn lực để thi công các đoạn đã có mặt bằng sạch, đảm bảo chất lượng và an toàn.

Với cách làm quyết liệt, đồng bộ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, tỉnh Nghệ An đang từng bước tháo gỡ các “nút thắt”, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm. Một tầm nhìn không xa, khi 12 dự án này hoàn thành và đi vào vận hành, Nghệ An sẽ có bước chuyển mình mạnh mẽ, không chỉ về kinh tế mà còn về chất lượng sống, an sinh xã hội và năng lực bảo đảm quốc phòng – an ninh, tạo nền tảng vững chắc cho một giai đoạn phát triển mới, nhanh và bền vững hơn.