Những vướng mắc từ cơ sở

Trong các buổi làm việc tại Tân Tiến, Hoàng Su Phì, Pờ Ly Ngài, Nậm Dịch, Hồ Thầu, Pà Vầy Sủ, Nấm Dẩn, Khuôn Lùng, Xín Mần và Quảng Nguyên, đoàn công tác ghi nhận sự chủ động của các địa phương. Nhiều xã đã duy trì tốt công tác chỉ đạo, tổ chức thực hiện chương trình, đảm bảo tiến độ một số hạng mục, nhất là hạ tầng thiết yếu. Tuy vậy, thực tế cho thấy, việc triển khai Chương trình MTQG ở khu vực miền núi vẫn còn không ít điểm nghẽn.

Biến động giá vật liệu xây dựng cũng đang gây ảnh hưởng rõ rệt đến tiến độ nhiều công trình. Đại diện các xã Nấm Dẩn, Tân Tiến, Quảng Nguyên và Khuôn Lùng phản ánh giá đá, cát, sỏi và nhiều nguyên liệu tăng cao, trong khi nguồn cung tại chỗ hạn chế hoặc phải vận chuyển từ địa phương khác đến. Giá vật liệu liên tục biến động khiến chi phí tăng, một số nhà thầu thi công chậm, có tâm lý chờ giá giảm. Vì vậy, nhiều hạng mục bị kéo dài, thậm chí có thời điểm thiếu vật liệu để tiếp tục thi công.

Tại Khuôn Lùng, thực trạng này thể hiện rõ hơn cả. Giá vật liệu do cơ quan chuyên môn công bố mang tính bình quân chung của tỉnh, thấp hơn nhiều so với giá thị trường. Trong khi đó, chi phí vận chuyển tăng, giá nhiên liệu và nhiều loại vật liệu đầu vào đều tăng, khiến tổng mức đầu tư bị đội lên và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công. Không chỉ Khuôn Lùng, các xã khác cũng kiến nghị tỉnh sớm cập nhật và công bố bảng giá vật liệu sát với thị trường để thuận lợi trong lập dự toán và triển khai các công trình.

Một số xã cũng gặp khó khăn về nhân lực triển khai thực hiện chương trình. Tại các xã Pờ Ly Ngài, Hồ Thầu và Xín Mần, cán bộ chuyên trách làm công tác dân tộc còn thiếu; nhiều vị trí phải kiêm nhiệm nên việc tham mưu, tổng hợp và theo dõi tiến độ các dự án chưa đáp ứng yêu cầu. 

Theo đại diện Lãnh đạo xã Hoàng Su Phì, năng lực cán bộ cơ sở giữa các xã vẫn còn chênh lệch. Do đó, địa phương đề nghị tỉnh tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ để bảo đảm triển khai Chương trình thống nhất và hiệu quả hơn.

Một nhóm vấn đề khác liên quan đến các dự án điện kéo dài nhiều năm nhưng chưa thể quyết toán. Như tại các xã: Nấm Dẩn, Pà Vầy Sủ và Quảng Nguyên, nhiều công trình điện do Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng công trình Xín Mần làm chủ đầu tư đã hoàn thành nhưng vẫn không thể nghiệm thu. 

Nguyên nhân chủ yếu là hồ sơ đất đai chưa được hoàn thiện, chưa bàn giao được cho ngành điện; còn vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng; cùng với đó là việc một số nhà thầu không phối hợp hoàn thiện hồ sơ quyết toán. 

Những vướng mắc này khiến các địa phương không có cơ sở để điều chỉnh hoặc cân đối kế hoạch vốn, kéo dài tiến độ và ảnh hưởng đến hiệu quả chung của Chương trình.

Riêng tại xã Nậm Dịch, Đoàn công tác ghi nhận công tác quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo được triển khai tương đối bài bản, đúng quy định. Chính quyền xã thường xuyên nắm tình hình cơ sở, phối hợp với các tổ chức tôn giáo tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; hoạt động sinh hoạt tôn giáo diễn ra ổn định, các chức sắc, chức việc và tín đồ chấp hành tốt các quy định của pháp luật, tích cực tham gia các phong trào tại địa phương, nhất là xây dựng nông thôn mới. 

Tuy vậy, xã cũng cho biết công tác tuyên truyền pháp luật ở các thôn vùng sâu, vùng xa còn gặp nhiều khó khăn do thiếu cán bộ, thiếu kinh phí và hạn chế về phương tiện tiếp cận thông tin. Xã Nậm Dịch kiến nghị tỉnh Tuyên Quang sớm có cơ chế hỗ trợ kinh phí, tài liệu và phương tiện truyền thông phù hợp để nâng cao hiệu quả quản lý và phổ biến pháp luật ở cơ sở.

Tăng tốc triển khai Chương trình

Từ những hạn chế đã được chỉ ra, Đoàn công tác đề nghị các xã tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, yêu cầu nhà thầu huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, tổ chức thi công liên tục và bảo đảm chất lượng theo thiết kế. Việc giải ngân cũng phải bám sát lộ trình, nhất là đối với các danh mục đã được bố trí vốn, bởi đây là yếu tố quyết định để Chương trình đạt mục tiêu trong giai đoạn hiện nay.

Bên cạnh đó, Đoàn công tác đề nghị các xã tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ của từng hạng mục; xây dựng kế hoạch theo dõi tiến độ cụ thể và duy trì kiểm tra hằng tuần để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Việc phối hợp giữa các đơn vị liên quan cũng cần được tăng cường nhằm bảo đảm thực hiện đúng quy định và nâng cao chất lượng các công trình, dự án.

Đối với những kiến nghị liên quan đến giá vật liệu, lãnh đạo Sở ghi nhận và cho biết sẽ kiến nghị cơ quan chuyên môn của tỉnh để cập nhật, công bố mức giá sát thị trường hơn, giúp các địa phương thuận lợi hơn trong việc lập dự toán và tổ chức triển khai công trình. Đây là nội dung được nhiều xã cùng nêu, phản ánh nhu cầu về một cơ chế điều chỉnh giá linh hoạt trong bối cảnh giá cả biến động mạnh.

Một yêu cầu xuyên suốt được Đoàn công tác nhấn mạnh là việc các xã phải thực hiện nghiêm túc các văn bản chỉ đạo của tỉnh, đặc biệt là Thông báo kết luận số 47/TB-UBND ngày 24/3/2026; đồng thời tổ chức các đợt cao điểm triển khai chương trình, tăng cường phối hợp giữa các đơn vị liên quan để bảo đảm hoàn thành đúng tiến độ và đúng quy định.