Bản K Ai, xã Dân Hóa, tỉnh Quảng Trị có 146 hộ dân tộc Chứt sinh sống. (Ảnh: Phạm Tiến)Bản K Ai có 146 hộ đồng bào dân tộc Chứt sinh sống, thuộc diện thụ hưởng nguồn lực của Chương trình MTQG 1719. Cuối năm 2025, người dân trong bản được cấp 60 con bò giống từ nguồn vốn của Chương trình MTQG 1719. Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 92 (Quân khu IV) là đơn vị tổ chức thực hiện, giao bò cho bà con ở K Ai.
Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều con bò được cấp cho đồng bào Chứt ở bản K Ai có dấu hiệu suy yếu rồi chết hàng loạt.
Để hỗ trợ sinh kế cho bà con, năm 2025, cả bản K Ai được cấp 60 con bò giống. (Ảnh: Phạm Tiến)Anh Hồ Đào, một hộ dân được cấp bò ở bản K Ai, cho biết: “Sau khi được cấp bò, gia đình chăm sóc bình thường, được một thời gian bò gầy dần rồi lăn ra chết. Gia đình đã báo với Trưởng bản việc này”.
Giống như anh Đào, khi được cấp bò, gia đình ông Hồ Xăng từng kỳ vọng từ một con bò giống sẽ nhân lên thành đàn bò trong tương lai. Đó chính là “cần câu” giúp gia đình ông Xăng thoát nghèo trong những năm tới. Thế nhưng, con bò được cấp đã chết, kéo theo hy vọng sinh kế của gia đình ông cũng tan biến.
Không chỉ riêng hai hộ này, nhiều gia đình khác trong bản K Ai cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Những con bò vốn được kỳ vọng là nguồn sinh kế bền vững thì nay không còn.
Anh Hồ Đào (trái) cùng bố là ông Hồ Teo không giấu được nỗi buồn khi con bò được cấp đã chết. (Ảnh: Phạm Tiến)Ông Hồ Hùng, Trưởng bản K Ai, cho biết: “Cuối năm 2025, các hộ dân trong bản được cấp 60 con bò thuộc nguồn vốn Chương trình MTQG 1719. Sau 1 tháng được cấp, nhiều con bò đã có các triệu chứng bệnh và chết. Tính đến nay, toàn bản đã có 24/60 bò được cấp đã chết.
Không chỉ chết 24 con bị chết, phần lớn số bò còn lại cũng trong tình trạng gầy yếu, sức khỏe giảm sút.
Ngày 26/3, phóng viên có mặt và ghi nhận thực tế tại bản K Ai cho thấy, nhiều con bò vẫn được thả rông trong khu vực nội bản, thân hình gầy gò, thiếu chăm sóc. Một số con còn đối mặt nguy cơ bị siết cổ do buộc dây thừng nhưng không có người trông coi.
Ông Hồ Hùng, Trưởng bản K Ai đang lần theo danh sách 24 con bò đã bị chết. (Ảnh: Phạm Tiến)Trao đổi với phóng viên, Trung tá Phạm Đức Hạnh - cán bộ Phòng Tham mưu Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 92, cho biết, trong năm 2025, đơn vị đã cấp tổng cộng 160 con bò cho người dân xã Dân Hóa, mỗi con trị giá gần 14 triệu đồng. Riêng bản K Ai, đơn vị cấp 60 con bò giống.
Liên quan đến tình trạng bò chết tại bản K Ai, ông Hạnh xác nhận đơn vị đã nắm được thông tin. Tuy nhiên, khi được hỏi về tổng số bò chết trên toàn xã, ông cho biết cần thêm thời gian để thống kê, sẽ cung cấp vào dịp khác.
Ngoài số bò bị chết, số còn lại cũng đang trong tình trạng gầy gò, ốm yếu. (Ảnh: Phạm Tiến)Việc bò dự án chết hàng loạt không chỉ gây thiệt hại kinh tế trực tiếp, mà còn làm lung lay mục tiêu hỗ trợ sinh kế, giảm nghèo bền vững cho đồng bào DTTS. Khi “cần câu” thoát nghèo đã bị mất, nhiều hộ đồng bào DTTS lại rơi vào tình trạng hộ nghèo.
Thiết nghĩ các cơ quan chức năng cần kiểm tra, đánh giá chất lượng con giống; quá trình chăm sóc và nuôi nhốt để tìm ra nguyên nhân tình trạng bò chết hàng loạt. Đồng thời, kịp thời có giải pháp tái hỗ trợ để ổn định tư tưởng, đời sống, sinh kế cho các hộ bị thiệt hại; cũng như giữ được niềm tin cho người dân khi tham gia dự án sinh kế.
