Tình bạn tri kỷ dưới tán rừng

Trong khu rừng khộp ngập nắng ở Vườn Quốc gia Yok Đôn, hai cô voi, được đặt tên thân mật là Y Khun và Bun Khăm thong dong bên nhau, vừa kiếm ăn vừa trò chuyện bằng cử chỉ đặc trưng của loài voi. Khi gặp nhau, chúng nhẹ nhàng đưa vòi chạm vào đầu, vào thân hay vào miệng nhau. Hành động ấy là “nghi thức” chào hỏi quen thuộc giữa các cá thể voi.

Anh Y Mức Kđoh, quản tượng chăm sóc voi Y Khun cho biết, Y Khun (SN 1956) và Bun Khăm (SN 1965) là đôi bạn thân đã gắn bó với nhau nhiều năm. Tính cách của hai cô voi khá trái ngược nhưng lại sống hòa thuận, hỗ trợ lẫn nhau.

Y Khun khá ngang ngạnh, bướng bỉnh, ưa sạch sẽ và rất khó tính trong ăn uống. Cô chỉ thích uống nước ở sông, suối lớn chứ không chịu uống ở vũng nước đọng hay suối nhỏ. Mọi thứ phải sạch sẽ thì cô mới chịu ăn, chịu uống.

Gắn bó với Y Khun từ nhỏ, anh Y Mức kể: Trước đây, Y Khun là “trợ thủ” đắc lực của gia đình trong việc vận chuyển nông sản từ rẫy về nhà. Với tính cách khó gần, chỉ có cha anh mới thực sự thân thiết, có lần khi cha anh bị ốm, nhờ người bác mang thức ăn đến, Y Khun lập tức tỏ ra hung dữ và đuổi người lạ đi.

Trong vườn, Y Khun chỉ thân thiết với Bun Khăm. Mỗi khi có chuyện bất ngờ, chỉ cần Y Khun cất tiếng kêu, Bun Khăm lập tức chạy đến bên cạnh.

Trái với người bạn khó tính, Bun Khăm (nghĩa là “cô gái vàng”) lại rất dễ gần và ham ăn. “Cô voi này luôn cố gắng gom thật nhiều thức ăn ngon về phía mình mỗi khi có cơ hội”, anh Y Khang Niê Kđăm, người chăm sóc Bun Khăm chia sẻ.

Trước đây, Bun Khăm từng là “phụ tá” đắc lực của lực lượng Kiểm lâm khi tuần tra rừng trong điều kiện đường sá còn khó khăn. Cô vừa giúp vận chuyển đồ đạc, vừa mở đường cho đoàn công tác. Bun Khăm cũng là một trong những cá thể voi đầu tiên tham gia mô hình du lịch thân thiện với voi tại Vườn Quốc gia Yok Đôn.

Dưới tán rừng khộp này, tình bạn của cặp voi Khăm Phanh (SN 1976) và H’Plú (SN 1959) cũng khiến người ta xúc động. Trước đây, cả hai cô voi này đều phải thực hiện nhiệm vụ cõng khách tại các khu du lịch trên địa bàn tỉnh. Năm 2018, hai cô voi này được cởi bỏ xiềng xích khi tham gia mô hình du lịch thân thiện với voi tại Vườn Quốc gia Yok Đôn.

Anh Y Tim Rya quản tượng của Khăm Phanh bảo: Cô voi được đưa từ huyện Lắk (cũ) về Trung tâm Bảo tồn voi. Cô voi có phần tinh nghịch và “ma lanh”. Những ngày đầu mới về Yok Đôn, cô thường lần theo mùi của những cá thể voi khác để tìm bạn, đồng thời tranh thủ “ghé thăm” các ruộng rẫy hay vườn chuối ven rừng.

Không lâu sau đó, H’Blú một cô bạn cũ của Khăm Phanh khi còn làm việc tại khu du lịch hồ Lắk cũng được đưa về đây. Hai cô voi gặp lại nhau, H’Blú rất quan tâm Khăm Phanh, thậm chí vào những đêm nóng bức còn dùng cành cây quạt cho bạn ngủ.

Hiện tại, vườn đang chăm sóc 6 con voi theo mô hình này. Tất cả đều được chăm sóc chu đáo, khỏe mạnh, mập mạp, khác hẳn trước đây. Trong rừng, voi tự tìm đến nhau, kết bạn, nô đùa, ăn ngủ cùng nhau. Voi cũng biết yêu, biết giận và có linh tính rất cao.

Hạnh phúc trở lại giữa đại ngàn

Đắk Lắk nói chung và xã Buôn Đôn nói riêng, từng là cái nôi của nghề săn bắt, thuần dưỡng voi. Thập niên 1980, quần thể voi nhà Đắk Lắk có khoảng 500 con. Loài vật to lớn này cũng là một biểu tượng văn hóa gắn liền với đời sống, tín ngưỡng của người dân. Song vì nhiều lý do đến nay, toàn tỉnh chỉ còn 33 con voi nhà, trong đó nhiều con đã hơn 60 tuổi, khó khăn trong việc sinh sản và đứng trước bờ vực tuyệt chủng.

Bằng nhiều quyết sách, Vườn Quốc gia Yok Đôn cùng nhiều khu du lịch của Đắk Lắk cũng đã bỏ hẳn việc bắt voi cõng khách, chỉ còn dịch vụ cho voi ăn, chụp ảnh với voi.

Nhờ được nuôi thả tự nhiên, không lao động vất vả, thoải mái hơn về tinh thần nên các chú voi nhà dần khỏe mạnh và vui tươi hơn. Du khách khi đến đây đã rất bất ngờ trước những chú voi tràn đầy sức sống và thân thiện. Họ có thể thoải mái lại gần, theo dấu chân voi để tìm hiểu cách thức sinh hoạt, vui chơi của chúng trong không gian xanh mướt của núi rừng.

Câu chuyện tình bạn tri kỷ của voi khiến nhiều du khách không khỏi ngạc nhiên. Bởi voi không chỉ là loài vật thông minh mà còn có đời sống tình cảm phong phú, gần gũi với con người. 

Vì thế, lượng du khách tham gia trải nghiệm mô hình du lịch thân thiện với voi ở Đắk Lắk ngày càng tăng. Chỉ tính riêng Vườn Quốc gia Yok Đôn trong năm 2024 đã có hơn 1.500 lượt khách vào rừng ngắm voi.

Theo định hướng của tỉnh Đắk Lắk, các hoạt động du lịch cưỡi voi sẽ từng bước được thay thế và chấm dứt sau năm 2026. Thay vào đó là các trải nghiệm thân thiện, cho phép du khách quan sát voi trong môi trường tự nhiên, tìm hiểu tập tính và câu chuyện đời sống của chúng.