Từ nếp nhà sàn đến nếp nghĩ mới

Những ngày đầu Xuân, bản Năng Cát, xã Linh Sơn vang lên tiếng cười rộn rã của du khách. Mâm cơm cá suối nướng thơm lừng, bát măng rừng giòn ngọt, chén rượu ấm nồng cùng nụ cười chân chất của đồng bào, khiến bất cứ ai đặt chân tới đều thấy lòng ấm áp, như trở về mái nhà tuổi thơ.

Không cần quảng cáo rầm rộ, Năng Cát thu hút bởi vẻ đẹp mộc mạc và sự tử tế của con người. Bản làng được chỉnh trang sạch đẹp; đường sá, lối nhỏ thoáng đãng; người dân được tham gia các lớp tập huấn về kỹ năng “du lịch xanh”, bảo tồn văn hóa và phát triển dịch vụ cộng đồng… Gần 600 chủ hộ, lao động được hướng dẫn cách phục vụ du khách, giữ gìn bản sắc, làm chủ mô hình du lịch cộng đồng.

Nếu như trước đây, người dân vùng cao chỉ quen với nương rẫy, thì nay “du lịch xanh” đã trở thành sinh kế mới, là niềm tự hào của cộng đồng. Ở Bá Thước, Quan Hóa, Lang Chánh, Mường Lát…, nhiều hộ gia đình mở Homestay, vừa giữ nghề truyền thống vừa phục vụ khách, khiến văn hóa sống lại từng ngày trong bản làng.

Bà Hà Thị Sâm, bản Ngàm, xã Thiên Phủ kể: Học làm du lịch cộng đồng, tôi tự tin mở nhà sàn đón khách. Tôi vẫn giữ nghề dệt thổ cẩm, vừa bán vừa cho khách trải nghiệm. Khách khen bản mình đẹp, người mình hiền, vui đến mấy ngày vẫn muốn ở lại. Làm “du lịch xanh” mà được khen như vậy, thấy ấm lòng lắm!

Các lễ hội như Kin Chiêng Boọc Mạy, Chá Mùn, Lễ hội Mường Xia, Lam Kinh… được phục dựng bài bản, trở thành những điểm nhấn văn hóa độc đáo. Tại Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông - “viên ngọc xanh” của xứ Thanh, du khách Trekking xuyên rừng, nấu cơm lam bên bếp lửa, nghe chuyện thần núi, thần suối, hòa mình vào đời sống bình dị của đồng bào Thái, Mường. Mỗi trải nghiệm đều thấm đẫm sự trân trọng, gìn giữ và yêu thương văn hóa bản địa.

Chị Nguyễn Thu Hương, du khách từ Hà Nội chia sẻ: Điều khiến tôi nhớ mãi không phải cảnh đẹp, mà là cách người dân đối xử với thiên nhiên. Con người - với nụ cười, tiếng chiêng, nghề dệt, ẩm thực, đồng thời học cách quảng bá sản phẩm OCOP, đón khách văn minh, chính là linh hồn của “du lịch xanh” xứ Thanh.

Cải thiện cuộc sống từ "du lịch xanh"

hanh Hóa đang định hướng phát triển “du lịch xanh” gắn với tăng trưởng xanh, đưa nội dung vào quy hoạch tỉnh 2021 - 2030, tầm nhìn 2045. Tỉnh triển khai bộ tiêu chí “du lịch xanh”, rà soát quy hoạch, ưu tiên các dự án công nghệ sạch, khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo, xe đạp, xe điện tại khu du lịch...

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa Vương Thị Hải Yến cho biết: Tỉnh chú trọng đào tạo nguồn nhân lực du lịch gắn với bảo tồn văn hóa; truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng; xây dựng hạ tầng thân thiện môi trường; tăng cường thanh tra, xử lý hành vi xâm hại tài nguyên.

Đặc biệt, tỉnh đã và đang tiếp tục triển khai mạnh mẽ nội dung “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các DTTS gắn với phát triển du lịch” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.

Nhờ định hướng đúng, du lịch Thanh Hóa tăng trưởng ấn tượng: Lượng khách tăng bình quân gần 17%/năm, doanh thu tăng trên 34%/năm... Ở vùng cao, hàng chục hộ mạnh dạn đầu tư Homestay chuẩn, lắp điện Mặt trời, xây khu xử lý rác thải hữu cơ, tạo thu nhập ổn định. Những bản làng trước đây nghèo khó nay khởi sắc, đời sống người dân cải thiện từ “du lịch xanh” bền vững.

Trên những cung đường uốn quanh triền núi, tiếng chiêng hòa cùng tiếng suối, khói lam bảng lảng trên mái nhà sàn mới dựng. Mỗi mùa Xuân về, xứ Thanh khoác “tấm áo mới” tươi sáng - xanh trong tư duy, bền vững trong cách làm, giàu bản sắc trong từng nếp nhà.