Tưởng nhớ người có công khai ấp, lập mường

Mường Đòn (còn gọi là làng Vân Đội), xưa thuộc các thôn Vân Phong, Vân Phú, Vân Đình, Vân Tiến, xã Thành Mỹ, huyện Thạch Thành, nay là xã Thành Vinh, tỉnh Thanh Hóa. Lễ hội Mường Đòn được tổ chức từ ngày 17 đến 19 tháng Giêng hằng năm, nhằm tưởng nhớ công lao khai ấp, lập mường của ông Vũ Duy Dương và em gái là bà Vũ Thị Cao, quê ở làng Yên Mạc, huyện Yên Mô (cũ) tỉnh Ninh Bình.

Theo các sắc phong còn lưu giữ tại đình Mường Đòn, ông Vũ Duy Dương là võ tướng, có công phò nhà Lê diệt nhà Mạc, từng trấn giữ vùng đất phía Tây Thanh Hóa. Sau khi hy sinh trong một trận chiến ác liệt, ông được vua Lê Trang Tông sắc phong “Bạch Mã linh lang Thượng đẳng thần”. Nhân dân trong vùng lập đền thờ gọi là đền Ông và tôn ông làm Thành hoàng làng.

Em gái ông là bà Vũ Thị Cao cũng có nhiều đóng góp trong việc chăm lo hương khói, cùng Nhân dân xây dựng và bảo vệ bản mường. Sau khi bà mất, người dân lập đền thờ gọi là đền Bà để tưởng nhớ và tri ân công lao của bà.

Ngày hội văn hóa của đồng bào Mường

Ngày nay, Lễ hội Mường Đòn không chỉ là dịp tưởng nhớ các bậc tiền nhân, mà còn trở thành ngày hội lớn của cộng đồng người Mường địa phương.

Trong tiếng chiêng, tiếng trống rộn ràng, đoàn rước sắc, rước kiệu trang nghiêm đi qua các tuyến đường trong làng, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Hai bên đường, bà con đứng dõi theo với lòng thành kính, cầu mong một năm mới bình an, mùa màng tươi tốt.

Sau phần lễ trang trọng là phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian như đánh mảng, giao lưu văn nghệ… tạo nên không khí vui tươi, sôi động, đậm sắc màu văn hóa bản địa.

Theo ông Trịnh Quang Duy - Phó Chủ tịch UBND xã Thành Vinh, Lễ hội Mường Đòn là sinh hoạt văn hóa truyền thống lâu đời của đồng bào Mường. Việc duy trì tổ chức lễ hội hằng năm không chỉ thể hiện sự tri ân đối với các bậc tiền nhân mà còn góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời quảng bá hình ảnh địa phương, thúc đẩy phát triển du lịch.