Hình ảnh loài Địa nhãn Himalaya ngoài tự nhiên (ảnh: VQG PNKB)Ngày 10/3, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị) thông tin việc ghi nhận sự xuất hiện của loài thực vật mới trong lâm phần. Đó là loài Địa nhãn Himalaya quý hiếm (tên khoa học Sapria himalayana) được phát hiện sinh trưởng tại phân khu được bảo vệ nghiêm ngặt do Trạm Bảo vệ rừng Cồn Roàng quản lý.
Địa nhãn Himalaya là loài thực vật ký sinh hoàn toàn thuộc họ Vi tháp (Rafflesiaceae), nhóm thực vật nổi tiếng với cấu trúc hoa lớn và hình thái đặc biệt. Việc phát hiện loài này không chỉ bổ sung dữ liệu khoa học cho hệ thực vật khu vực mà còn cho thấy hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi tại Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn được bảo tồn khá nguyên vẹn.
Theo các nhà nghiên cứu, Sapria himalayana là thực vật ký sinh toàn phần, không có diệp lục, lá hay thân thật để quang hợp. Phần cơ thể sinh dưỡng của cây gần như tiêu giảm hoàn toàn, tồn tại dưới dạng các sợi hút bám sâu vào rễ cây chủ để hấp thụ nước và chất dinh dưỡng.
Tại Tiểu khu 649, các cá thể địa nhãn được ghi nhận ký sinh trên rễ các loài dây leo thân gỗ thuộc chi Nho (Tetrastigma). Hoa là bộ phận duy nhất xuất hiện trên mặt đất, đảm nhiệm chức năng sinh sản. Mẫu vật ghi nhận có đường kính khoảng 15-20 cm, bao hoa màu đỏ thẫm với các đốm vàng nhạt. Hoa phát ra mùi giống thịt phân hủy để thu hút côn trùng, chủ yếu là các loài ruồi thuộc bộ Hai cánh đến thụ phấn.
Hoa có đường kính dao động từ 15 đến 20 cm, phần bao hoa màu đỏ thẫm với các đốm vàng nhạt phân bố trên bề mặt (ảnh: VQG PNKB).Các chuyên gia cho biết Địa nhãn Himalaya có biên độ sinh thái hẹp, đặc biệt nhạy cảm với sự thay đổi của môi trường đất, độ ẩm và cấu trúc tán rừng. Loài này chỉ xuất hiện dưới tán rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới, nơi có lớp thảm mục dày, độ che phủ cao và hầu như không chịu tác động của con người.
Trong Sách đỏ Việt Nam và Danh lục đỏ IUCN, Sapria himalayana được xếp vào nhóm nguy cấp do vùng phân bố hẹp và phụ thuộc hoàn toàn vào cây chủ. Sự xuất hiện của loài tại Tiểu khu 649 được xem là chỉ dấu cho thấy sinh cảnh rừng tại khu vực này vẫn duy trì được vi khí hậu ổn định và tính liên tục sinh thái.
Theo Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng, phát hiện mới cũng nâng tổng số loài thực vật ghi nhận tại Vườn quốc gia này lên 2.957 loài, tiếp tục khẳng định nơi đây là một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của Việt Nam và khu vực.
