Những ngày này, nếu có dịp lên các xã vùng cao của tỉnh Yên Bái, Sơn La hay Lào Cai, du khách sẽ bắt gặp những sườn núi phủ trắng hoa Sơn tra (táo mèo). Đặc biệt ở Mù Cang Chải, nơi được xem là “thủ phủ” của loài cây này, những vườn sơn tra cổ thụ trải dài theo triền núi, khi nở hoa trông như những đám mây trắng lơ lửng giữa đại ngàn. Không rực rỡ như đào, cũng không hồng thắm như mận, hoa Sơn tra mang vẻ đẹp dịu dàng và tinh khôi, như một bản tình ca lặng lẽ của mùa Xuân.

Buổi sớm, khi sương còn bảng lảng trên mái nhà của bản làng người Mông, từng chùm hoa Sơn tra rung rinh trong gió. Ánh nắng đầu ngày chạm vào cánh hoa mỏng manh, làm cả không gian trở nên trong trẻo đến lạ. Du khách đến đây vào mùa hoa thường không vội vã. Họ đi chậm trên những con đường nhỏ uốn quanh sườn núi, ngắm hoa, hít đầy lồng ngực mùi gió núi và lưu lại những bức ảnh giữa mùa Xuân của Tây Bắc.

Không chỉ là một vẻ đẹp của thiên nhiên, mùa hoa Sơn tra còn mở ra một mùa du lịch đầy thi vị. Những triền đồi trắng hoa trở thành điểm hẹn của những người yêu thiên nhiên, thích khám phá. Nhiều người tìm đến chỉ để được một lần đứng giữa rừng hoa sơn tra, cảm nhận sự yên bình hiếm có của núi rừng.

Thú vị hơn, trong những ngày hoa nở, những cành Sơn tra khéo léo được người dân cắt tỉa, mang về phố như một món quà của núi rừng. Những cành hoa nhỏ xinh cắm trong chiếc bình gốm giản dị cũng đủ khiến không gian trong nhà bỗng trở nên dịu dàng hơn. Giữa nhịp sống phố thị bận rộn, một bình hoa Sơn tra mang theo hương gió núi, như nhắc người ta nhớ về những triền đồi xa xôi nơi mùa Xuân vẫn đang lặng lẽ nở.

Khi mùa hoa qua đi, cây Sơn tra lại bắt đầu một hành trình khác. Từ những cánh hoa trắng nhỏ bé, từng chùm quả non dần hình thành. Suốt mùa Hè, quả lớn lên trong nắng gió của núi rừng, để rồi đến khoảng tháng Chín, tháng Mười, những quả Sơn tra chín vàng bắt đầu lấp ló trên cành.

Lúc ấy, những vườn Sơn tra lại rộn ràng một mùa thu hoạch. Quả Sơn tra có vị chua chát rất riêng, nhưng lại là món quà quý của núi rừng Tây Bắc. Người dân hái quả về làm nhiều món ngon: Ăn tươi chấm muối ớt, làm ô mai, sấy khô, hay ngâm với đường để tạo nên thứ nước Sơn tra vàng óng, có vị chua thanh rất dễ uống.

Đặc biệt, Sơn tra còn được ngâm rượu thứ rượu mang hương vị nồng ấm của núi rừng. Những bình rượu Sơn tra màu hổ phách, thơm nhẹ và êm dịu, từ lâu đã trở thành đặc sản quen thuộc của vùng cao Tây Bắc, được nhiều du khách mang về làm quà sau mỗi chuyến đi.

Có lẽ vì thế mà cây Sơn tra không chỉ là một loài cây rừng. Nó gắn bó với đời sống, với sinh kế và cả ký ức của người dân vùng cao. Mùa hoa thì ngắm hoa, mùa quả thì ăn quả, ngâm nước, ngâm rượu mỗi thời điểm trong năm, Sơn tra lại mang đến một vẻ đẹp và giá trị riêng.

Và nếu một ngày nào đó bạn đến Tây Bắc vào mùa hoa Sơn tra, hãy thử đứng lặng giữa những triền đồi trắng hoa, lắng nghe gió thổi qua tán cây. Bởi ở nơi ấy, thiên nhiên đang kể một câu chuyện rất giản dị: Câu chuyện về một loài cây, về mùa hoa tinh khôi, mùa quả ngọt lành và về một miền núi rừng khiến người ta nhớ mãi không quên.