Pô Kô là con sông lớn chảy qua địa bàn các xã Đắk Pék, Đăk Môn, Dục Nông, Bờ Y, Đăk Tô, Đăk Mar, Đăk Hà, Sa Bình…, tỉnh Quảng Ngãi. Con sông này vốn nổi tiếng bởi phù sa màu mỡ, nhiều loài thủy sản có giá trị.

Từ bao đời nay, đồng bào DTTS sinh sống dọc hai bên bờ sông Pô Kô dựa vào dòng sông để mưu sinh. Dòng sông đã giúp người dân thu hoạch cá, tôm, cung cấp nước tưới, phù sa cho cây trồng. Những đồng ruộng, vườn cây công nghiệp nhờ đó mà xanh tươi, quả nặng trĩu cây.

Những ngày cuối năm, khi sắc Xuân bắt đầu lan tỏa khắp các bản làng, chúng tôi về làng Kon Tu Jốp 1, xã Đăk Tô chứng kiến sự đổi thay của đồng bào DTTS nơi đây. Hai bên bờ sông Pô Kô là những vườn cao su đang bung lộc non xanh biết, vườn cà phê hoa nở trắng tinh khôi và những ngôi nhà xây khang trang đang được bà con hoàn thiện khâu cuối cùng để chuẩn bị đón Tết.

Anh A Kum, Thôn trưởng làng Kon Tu Jốp 1, xã Đăk Tô chia sẻ: Làng có 141 hộ đồng bào Ba Na (nhánh Rơ Ngao) sinh sống. Hiện dân làng trồng được 155 ha cà phê, 125 ha cao su, 12 ha cây ăn trái, 33 ha cây mắc ca. 

Thu nhập bình quân đầu người 65 triệu/người/năm. Làng còn 9 hộ nghèo và 17 hộ cận nghèo. Năm nay, cà phê được giá trong làng có 7 hộ xây dựng nhà khang trang, từ 300 triệu đến 1,5 tỷ đồng.

Bà Y Nhớ, làng Kon Tu Jốp 1, xã Đăk Tô chia sẻ: Gia đình trồng 1,5 ha cà phê. Những năm gần đây cà phê được giá nên mỗi năm cũng thu nhập được hơn 200 triệu. Năm nay, gia đình xây dựng căn nhà hơn 300 triệu, giờ gần hoàn thiện để chuẩn bị đón Tết trong căn nhà mới mà gia đình mơ ước bấy lâu nay.

Cuộc sống mới ở những bản làng bên dòng sông Pô Kô nay đã đổi thay. Nhờ dòng nước ngọt lành, những vườn cao su, cà phê và cây ăn trái bạt ngàn đã thay thế cho lối canh tác nương rẫy lạc hậu. 

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp đã giúp đời sống đồng bào DTTS khởi sắc. Những ngôi nhà sàn truyền thống giờ đây nằm xen kẽ bên những ngôi nhà xây kiên cố, khang trang, minh chứng cho sự thay đổi về kinh tế của đồng bào DTTS nơi đây.

Ông A Bu, làng Broong Mỹ, xã Đăk Môn chia sẻ: Với sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước, làng có sự đổi thay rất lớn. Đường làng và đường lên khu sản xuất được bê tông hóa, giúp cho việc vận chuyển nông sản của bà con canh tác hai bên bờ sông Pô Kô thuận lợi hơn. Giờ đây, bà con không chỉ xây dựng được nhà khang trang mà còn mua sắm tivi, tủ lạnh, phương tiện để phục vụ cuộc sống gia đình.

Bà Ngô Thị Sâm, Chủ tịch UBND xã Đăk Tô cho biết: Sông Pô Kô chảy qua địa phận xã không chỉ tạo nên cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, mà còn là điều kiện thuận lợi để bà con phát triển các loại cây công nghiệp. 

Với sự hướng dẫn của chính quyền địa phương, bà con DTTS đã thay đổi tư duy, biết áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Nhiều hộ gia đình người DTTS đã trở thành những tấm gương sản xuất giỏi, với mức thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Dù nhịp sống có hối hả, tiếng cồng chiêng vẫn vang vọng bên dòng sông Pô Kô mỗi dịp lễ hội. Du lịch sinh thái và văn hóa đang dần hình thành, thu hút du khách đến trải nghiệm vẻ đẹp hoang sơ và lòng hiếu khách của con người nơi đây. Dòng sông Pô Kô không chỉ chảy trong ký ức, mà đang cuộn trào trong nhịp đập của thời đại mới.

Ông A Quá, làng Đăk Răng, xã Dục Nông chia sẻ: Làng nằm dọc bên bờ sông Pô Kô hùng vĩ, bao đời nay cuộc sống của dân làng gắn với rừng, với dòng sông này. Hiện nay, làng không chỉ phát triển mạnh diện tích cây công nghiệp mà còn làm du lịch cộng đồng. Chính vì thế mà các giá trị văn hóa truyền thống của người Gié Triêng luôn được gìn giữ và phát huy.

Dòng sông Pô Kô hôm nay là biểu tượng của sự vươn mình mạnh mẽ, nơi quá khứ hào hùng tiếp thêm động lực cho khát vọng ấm no và phát triển bền vững của đồng bào DTTS nơi đây.