Từ Sắc lệnh lịch sử đến hành trình 80 năm bền bỉ vì đồng bào DTTS

Ngày 3/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 58-SL thành lập Nha Dân tộc thiểu số - cơ quan chuyên trách đầu tiên về công tác dân tộc của Nhà nước. Chưa đầy một năm sau, ngày 4/4/1947, Người tiếp tục ký Sắc lệnh số 41-SL thành lập Ủy ban hành chính đặc biệt miền thượng du Thanh Hóa - tiền thân của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thanh Hóa ngày nay.

Từ dấu mốc lịch sử ấy, công tác dân tộc ở xứ Thanh từng bước được định hình, trở thành “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt trong tiến trình phát triển của tỉnh. Qua các thời kỳ, cơ quan chuyên trách nhiều lần thay đổi tên gọi, từ Ủy ban hành chính đặc biệt miền Thượng du, Ban Cán sự miền Tây, Ban Chỉ đạo công tác miền Tây, Ban Dân tộc và Định canh định cư, Ban Dân tộc và Miền núi… Đến nay là Sở Dân tộc và Tôn giáo.

Gắn bó nhiều năm với lĩnh vực công tác dân tộc, ông Lương Văn Tưởng, nguyên Trưởng Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa cho rằng, điều làm nên giá trị bền vững của công tác dân tộc không chỉ nằm ở hệ thống chính sách, mà còn ở cách tổ chức thực hiện và con người trực tiếp triển khai. 

Theo ông Lương Văn Tưởng, dù trong chiến tranh hay thời bình, đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc luôn giữ vai trò “cầu nối”, bám sát cơ sở, gần dân, hiểu dân để đưa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến với từng bản làng một cách thiết thực, hiệu quả.

“Cái cốt lõi của công tác dân tộc vẫn là tinh thần bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển. Khi người dân tin, hiểu và đồng thuận thì chính sách mới thực sự đi vào cuộc sống”, ông Tưởng chia sẻ. 

Từ thực tiễn nhiều năm công tác, ông Lương Văn Tưởng cho rằng, thành công của công tác dân tộc không thể tách rời vai trò của hệ thống chính trị ở cơ sở, đặc biệt là đội ngũ cán bộ và những Người có uy tín trong cộng đồng - những người “nói dân nghe, làm dân tin”.

Bước vào giai đoạn mới, công tác dân tộc ở Thanh Hóa tiếp tục có những chuyển động mạnh mẽ để thích ứng với yêu cầu phát triển. Việc Ban Dân tộc tỉnh chính thức đổi tên thành Sở Dân tộc và Tôn giáo từ ngày 1/3/2025, không chỉ là sự thay đổi về tên gọi, mà còn thể hiện bước phát triển về chức năng, nhiệm vụ và tầm nhìn, hướng tới quản lý toàn diện hơn các lĩnh vực liên quan đến công tác dân tộc và tôn giáo.

Cùng với đó, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ tháng 7/2025 đã đưa công tác dân tộc về gần hơn với cơ sở khi được tổ chức trực tiếp tại 166 xã, phường. "Đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức, đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải đổi mới tư duy, nâng cao năng lực, chủ động, linh hoạt và sát dân hơn nữa. Khi chính sách được triển khai từ “gần dân nhất”, hiệu quả mang lại cũng sẽ rõ nét và bền vững hơn", ông Lương Văn Tưởng chia sẻ.

Người có uy tín - điểm tựa đưa chính sách vào cuộc sống

Trong hành trình đưa chính sách vào cuộc sống, lực lượng hơn 1.500 Người có uy tín trong đồng bào DTTS và miền núi tỉnh Thanh Hóa giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Họ là “cầu nối” giữa chính quyền và Nhân dân, là những người trực tiếp tuyên truyền, vận động, góp phần thay đổi nhận thức của đồng bào DTTS, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa, vun đắp khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tiêu biểu như ông Lầu Minh Pó, Người có uy tín ở xã biên giới Pù Nhi. Bằng uy tín và sự nỗ lực, nhiều năm qua, ông Lầu Minh Pó đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, vận động đồng bào Mông thay đổi nếp nghĩ, cách làm. Ông lựa chọn cách trò chuyện gần gũi, lấy chính những câu chuyện đời thường để thuyết phục bà con từ bỏ những phong tục không còn phù hợp.

Dấu ấn rõ nét là việc ông kiên trì vận động xóa bỏ tục treo người chết trong nhà - tập quán tồn tại lâu đời ở địa phương. Từ việc làm gương trong gia đình, đến nay 100% đám tang của người Mông ở Pù Nhi đã thực hiện theo nếp sống mới, đảm bảo văn minh, tiết kiệm.

Cùng với đó, ông Lầu Minh Pó còn tích cực tuyên truyền bà con Nhân dân cùng chung tay, góp sức phòng, chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; vận động người dân tiếp cận y tế, bài trừ mê tín dị đoan; tích cực tham gia giữ gìn an ninh trật tự, củng cố khối đoàn kết trong cộng đồng.

Từ những “hạt nhân” tiêu biểu, nhiều địa phương đã ghi nhận chuyển biến rõ nét. Tại thôn Kim Sơn, xã Như Thanh, ông Lê Văn Khoan, Trưởng thôn, Người có uy tín cùng Ban Quản lý thôn đã kiên trì tuyên truyền, thuyết phục Nhân dân hiến đất mở rộng đường giao thông. Nhờ tạo được sự đồng thuận, 15 hộ dân đã tự nguyện hiến hơn 2.000m² đất, 85 hộ tháo dỡ tường rào, góp phần hoàn thiện hệ thống đường bê tông, phục vụ hiệu quả nhu cầu đi lại và sản xuất. 

Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước bằng các chương trình, dự án, chính sách dân tộc, từ những nỗ lực của Người có uy tín, sự chung tay, góp sức của Nhân dân, đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã Pù Nhi giảm 0,9%, thu nhập bình quân đầu người đạt 68,8 triệu đồng/năm.

Chia sẻ với báo chí, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thanh Hóa Cầm Bá Tường khẳng định: Người có uy tín chính là lực lượng nòng cốt, giữ vai trò cầu nối giữa cấp ủy Đảng, chính quyền với Nhân dân. 

Trong bối cảnh hiện nay, việc phát huy vai trò của đội ngũ này không chỉ góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc mà còn tạo nền tảng vững chắc để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững ổn định ở cơ sở.

Thực tiễn đã cho thấy, hiệu quả rõ nét của các chính sách dân tộc khi đời sống kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi không ngừng được cải thiện, thu nhập bình quân đầu người đạt 39,61 triệu đồng/người vào năm 2023 và đạt gần 54 triệu đồng/người vào năm 2025; đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo tại 78 xã vùng đồng bào DTTS và miền núi giảm còn 3,81%, tỷ lệ cận nghèo còn 10,92%.

Thực tế đã chứng minh, 80 năm qua, công tác dân tộc và việc thực hiện các chính sách dân tộc đã tạo chuyển biến rõ nét, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân vùng đồng bào DTTS và miền núi. Từ đó khẳng định, hành trình 80 năm đồng hành cùng đồng bào DTTS và miền núi xứ Thanh là hành trình của niềm tin và khát vọng vươn lên. 

Trong đó, đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc và Người có uy tín trong đồng bào DTTS chính là những “cầu nối thầm lặng”, đưa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các chính sách dân tộc đi vào cuộc sống, tạo nền tảng để miền núi xứ Thanh phát triển nhanh và bền vững.