Xu hướng tất yếu trong thời đại số

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, việc học sinh sử dụng các thiết bị thông minh để phục vụ học tập ngày càng phổ biến. Chỉ với một chiếc điện thoại kết nối internet, học sinh có thể dễ dàng tra cứu tài liệu, tham gia các lớp học trực tuyến, tìm kiếm thông tin phục vụ bài học hoặc trao đổi kiến thức với bạn bè.

Tại nhiều trường học ở tỉnh Điện Biên, việc ứng dụng công nghệ trong dạy và học đã trở thành xu hướng tất yếu. Các nguồn học liệu số, thư viện điện tử hay các nền tảng học tập trực tuyến giúp học sinh tiếp cận nguồn tri thức phong phú, góp phần nâng cao hiệu quả học tập.

Tuy nhiên, khi đời sống ngày càng được nâng cao, nhiều học sinh đã sở hữu điện thoại thông minh hoặc các thiết bị điện tử cá nhân. Điều này cũng đặt ra không ít lo ngại đối với nhà trường và phụ huynh, bởi nếu không được quản lý tốt, học sinh rất dễ sử dụng thiết bị cho mục đích giải trí như chơi game, lướt mạng xã hội, dẫn đến xao nhãng việc học.

Để hạn chế những tác động tiêu cực từ việc sử dụng thiết bị thông minh, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh đã chủ động xây dựng các quy định quản lý phù hợp. Tại Trường PTDTNT THPT Tủa Chùa, nơi có 13 lớp với hơn 450 học sinh nội trú, việc quản lý sử dụng điện thoại được thực hiện khá chặt chẽ. Do học sinh ăn ở, sinh hoạt và học tập trong khuôn viên nhà trường nên ngay từ đầu năm học, Ban Giám hiệu đã xây dựng quy định cụ thể về việc sử dụng thiết bị điện tử.

Theo thầy Nguyễn Văn Huynh, Hiệu trưởng Trường PTDTNT THPT Tủa Chùa, học sinh nội trú chỉ được sử dụng điện thoại trong khoảng thời gian nhất định, chủ yếu để liên lạc với gia đình, trao đổi bài vở hoặc giải trí trước giờ đi ngủ. Trong những tiết học cần sử dụng điện thoại để tra cứu thông tin, làm bài tập trực tuyến, giáo viên sẽ đăng ký trước và hướng dẫn học sinh sử dụng đúng mục đích.

Bên cạnh đó, nhà trường cũng tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa nhằm hạn chế việc học sinh phụ thuộc quá nhiều vào thiết bị điện tử. Các câu lạc bộ văn nghệ, thể thao, câu lạc bộ bộ môn, thêu, múa hát truyền thống… được duy trì thường xuyên, tạo sân chơi bổ ích và tăng cường sự tương tác trực tiếp giữa học sinh.

Không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát, nhiều trường học còn chủ động hướng dẫn học sinh khai thác thiết bị thông minh phục vụ học tập. Tại Trường THCS và THPT Quài Tở, huyện Tuần Giáo, nơi có gần 1.200 học sinh, việc sử dụng thiết bị công nghệ được định hướng theo hướng tích cực. Theo thầy Hoàng Xuân Bình, Hiệu trưởng nhà trường, ngoài việc kiểm soát việc sử dụng điện thoại trong lớp học, các tiết học tin học còn giúp học sinh làm quen với việc sử dụng thiết bị điện tử để tìm kiếm tài liệu, ôn luyện kiến thức và làm bài kiểm tra trực tuyến.

Đặc biệt, học sinh còn được hướng dẫn khai thác các công cụ công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm kiếm, xử lý thông tin phục vụ học tập. Nhờ đó, các em không chỉ tiếp cận nguồn kiến thức rộng lớn trên internet mà còn nâng cao kỹ năng số và khả năng tự bảo vệ mình trên không gian mạng.

Khi thiết bị thông minh trở thành công cụ sáng tạo

Việc sử dụng thiết bị công nghệ đúng cách cũng mở ra nhiều cơ hội để học sinh phát triển tư duy sáng tạo và nghiên cứu khoa học. Một minh chứng tiêu biểu là em Lò Thị Thúy Ngân, học sinh lớp 12C3 Trường THCS và THPT Quài Tở. Nhờ khai thác các nguồn tài liệu trên internet và sự hướng dẫn của thầy cô, em đã xây dựng dự án “Thư viện số thông minh - giải pháp quản lý sách và bạn đọc trong nhà trường”.

Dự án này đã tham gia cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp tỉnh và đạt giải Nhì ở lĩnh vực hệ thống nhúng. Theo Thúy Ngân, việc được hướng dẫn sử dụng thiết bị thông minh đúng cách đã giúp em tiếp cận nhiều tài liệu và học hỏi thêm kiến thức để hoàn thiện ý tưởng của mình.

Thực tế cho thấy, việc quản lý học sinh sử dụng thiết bị thông minh không thể chỉ dựa vào nhà trường mà cần có sự phối hợp chặt chẽ từ phía gia đình.

Phụ huynh cần quan tâm, theo dõi thời gian sử dụng điện thoại của con em mình, đồng thời hướng dẫn các em lựa chọn nội dung phù hợp và an toàn trên internet. Sự đồng hành của gia đình sẽ giúp học sinh hình thành thói quen sử dụng công nghệ một cách lành mạnh và có trách nhiệm.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, việc học sinh tiếp cận thiết bị thông minh là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, nếu được quản lý và định hướng đúng cách, những thiết bị này hoàn toàn có thể trở thành “trợ thủ” đắc lực, giúp học sinh học tập hiệu quả và phát triển toàn diện trong kỷ nguyên số.