Các em học sinh người Chăm hăng say học tiếng mẹ đẻ. (Ảnh: S.C)Truyền cảm hứng cho học sinh
Năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh Khánh Hòa có 32 trường tiểu học với 317 lớp, 8.890 học sinh và 38 giáo viên dạy học tiếng Chăm thuộc địa bàn 9 xã, phường có đông đồng bào Chăm sinh sống (Phước Dinh, Thuận Nam, Ninh Phước, Phước Hữu, Phước Hậu, Xuân Hải, Ninh Hải, Đô Vinh và Bảo An). Tuy còn khó khăn nhưng nhiều giáo viên rất tâm huyết, cố gắng đổi mới cách dạy, tổ chức cho học sinh thảo luận, làm việc nhóm, kể chuyện, đọc thơ, tìm hiểu phong tục tập quán.
Đơn cử như Trường Tiểu học Tân Đức, xã Phước Hữu, nơi hầu hết học sinh là con em đồng bào Chăm, việc học tiếng Chăm được duy trì đều đặn. Mỗi tuần, trường sẽ có 2 tiết học để các em làm quen với chữ viết và tiếng nói của dân tộc mình.
Em Trương Thảo Nhiên, học sinh lớp 5B, Trường Tiểu học Tân Đức chia sẻ: Trước đây, khi ở nhà, em chỉ nói được tiếng Chăm, nhưng từ khi được học, được thầy cô chỉ dạy ở trường, em đã biết đọc, viết và hiểu thêm nhiều câu chuyện về văn hóa của dân tộc mình.
“Qua bài học tiếng Chăm, em cảm thấy yêu văn hóa của người Chăm hơn”, em Nhiên bày tỏ.
Để học sinh yêu thích học tiếng Chăm, mỗi giáo viên phải tìm tòi phương pháp dạy vừa dễ hiểu, vừa sinh động. Nhiều thầy cô không chỉ dạy bằng sách, mà còn dùng hình ảnh, video trình chiếu để truyền cảm hứng cho các em học sinh.
Để giúp các em học sinh dễ học, dễ nhớ tiếng Chăm, giáo viên thường dùng những hình ảnh trực quan, sinh động . (Ảnh: S.C)Cô Hán Thị Kim Anh, giáo viên Trường Tiểu học Tân Đức, xã Phước Hữu cho biết: Tôi luôn cố gắng tìm tòi, học hỏi và đổi mới phương pháp giảng dạy để tạo hứng thú cho học sinh trong mỗi tiết học. Khi lên lớp, tôi chuẩn bị giáo án, thiết kế bài giảng và sử dụng tranh ảnh sinh động, kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin theo định hướng chuyển đổi số. Thông qua những hình ảnh cụ thể, nhất là về màu sắc, văn hóa của dân tộc mình, học sinh dễ hình dung và tiếp thu bài tốt hơn. Từ đó, các em thêm yêu thích việc học tiếng Chăm và nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
“Không chỉ học trong lớp, nhà trường còn tổ chức hoạt động ngoại khóa, sinh hoạt văn hóa, câu lạc bộ để học sinh có môi trường nói tiếng Chăm với nhau. Điều này rất quan trọng vì ngôn ngữ nếu chỉ học mà không dùng thì sẽ nhanh quên", cô Kim Anh chia sẻ thêm.
Nỗ lực đưa tiếng Chăm vào trường học
Việc đưa tiếng Chăm vào trường học ở tỉnh Khánh Hoà không chỉ khẳng định chủ trương đúng đắn trong bảo tồn văn hóa dân tộc mà còn thiết thực giúp học sinh phát triển năng lực ngôn ngữ. Từ đó, tạo nền tảng vững chắc cho việc học tập và góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống.
Tuy nhiên, trên thực tế, việc dạy và học tiếng Chăm trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa hiện vẫn gặp nhiều khó khăn. Học sinh thường chỉ quen nói trong đời sống hằng ngày, ít có cơ hội rèn đọc và viết. Hệ chữ lại Chăm có ký tự riêng, cấu trúc phức tạp, dễ nhầm lẫn; trong khi sách giáo khoa, tài liệu tham khảo theo chương trình mới còn hạn chế.
Tại Trường Tiểu học Chất Thường, xã Phước Hậu - nơi có đông học sinh người Chăm, các em được học tiếng Chăm từ lớp 1. Ban đầu là học bảng chữ cái, cách phát âm, sau đó tập đọc, tập viết chữ Chăm. Tuy nhiên, theo chia sẻ của một số giáo viên, một trong những khó khăn là thời lượng học hiện nay chỉ 2 tiết mỗi tuần, ít hơn trước đây, trong khi tài liệu và sách tham khảo còn thiếu. Điều này phần nào ảnh hưởng đến việc học tiếng Chăm của các em học sinh.
Mỗi tuần, các em học sinh có 2 tiết học tiếng Chăm. (Ảnh S.C)Theo cô Sử Thị Duyên Phận, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chất Thường, việc dạy tiếng Chăm trong nhà trường không chỉ giúp học sinh sử dụng tốt tiếng mẹ đẻ, mà còn góp phần quan trọng trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
Nhà trường khuyến khích, phụ huynh thường xuyên sử dụng tiếng Chăm để học sinh trở nên tự tin hơn, hiểu rõ hơn về truyền thống dân tộc mình; đồng thời nâng cao ý thức giữ gìn ngôn ngữ, chữ viết và văn hóa Chăm.
Bà Lê Thái Trường Thi, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Khánh Hòa cho biết: Hiện tại, ở các trường có học sinh người Chăm, mỗi tuần chỉ duy trì 2 tiết dạy tiếng Chăm. Nếu có bài học dài, cần nhiều thời gian hơn, các trường sẽ linh hoạt sử dụng thời gian tăng thêm của các lớp học 2 buổi/ngày. Điều này được thể hiện trong kế hoạch giáo dục của nhà trường và kế hoạch dạy học của tổ chuyên môn.
Để nâng cao hiệu quả giảng dạy và duy trì việc sử dụng tiếng Chăm trong nhà trường, tùy thực tế, các trường đã tổ chức các hoạt động giáo dục (hoạt động ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt Đội, các hoạt động văn nghệ, trò chơi dân gian, ngày hội văn hóa dân tộc…) có sử dụng tiếng Chăm.
"Đây chính là môi trường tốt để cho học sinh sử dụng tiếng mẹ đẻ, được nghe, được nói và được thực hành ngôn ngữ một cách tự nhiên, sống động hơn”, bà Lê Thái Trường Thi khẳng định.
