Mới đây, vào khoảng 15 giờ, ngày 7/4/2026, nhà rông thôn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk Hà, tỉnh Quảng Ngãi bất ngờ bị ngọn lửa thiêu rụi. Nguyên nhân của vụ cháy được cơ quan chức năng xác định do một nhóm trẻ em nghịch bật lửa khi đến nhà rông chơi.

Theo ông A Nhin, Trưởng thôn Đăk Tiêng Klah, xã Đăk Hà, ngôi nhà rông của thôn được xây dựng năm 2011 theo kiến trúc truyền thống của người Ba Na, trụ bằng bê tông, khung gỗ, mái lợp tranh và lần thay mái gần nhất vào năm 2015. Đây là nơi sinh hoạt cộng đồng quan trọng của người dân trong thôn, thường xuyên diễn ra các hoạt động văn hóa.

“Vụ cháy không gây thiệt hại về người, nhưng gây mất mát lớn về tài sản và không gian sinh hoạt văn hóa của cộng đồng thôn. Giờ muốn làm lại nhà rông rất khó, vì xung quanh thôn không có cây gỗ, không có lá tranh. Chúng tôi chỉ biết trông chờ vào sự hỗ trợ của địa phương để khôi phục lại nhà rông truyền thống”, ông A Nhin bày tỏ.

Trước đó, ngày 8/2/2026, nhà rông làng Kon Brăp Ju, xã Kon Braih cũng đã bị ngọn lửa thiêu rụi hoàn toàn. Ngôi nhà rông còn giữ nguyên kiến trúc truyền thống và được xem là ngôi nhà rông lớn nhất của dân tộc Ba Na - nhóm Giơ Lâng ở tỉnh Quảng Ngãi.

Nơi đây, được bà con tổ chức nhiều lễ hội truyền thống, đặc biệt là lễ "Ét đông" (Tết ăn con dúi) của người Ba Na - nhóm Giơ Lâng đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Già làng A Jring Đeng, ở làng Kon Brăp Ju, xã Kon Braih cho biết: Làng có hơn 190 hộ, với gần 800 nhân khẩu. Nhà rông bị cháy dân làng rất buồn, bởi đây được xem là linh hồn của làng, gắn bó với biết bao thế hệ. Giờ đây, mong muốn lớn nhất của bà con dân làng là các cấp chính quyền có các cơ chế, chính sách hỗ trợ để tìm kiếm nguyên vật liệu làm lại nhà rông mới.

Nhà rông là thiết chế văn hóa truyền thống quan trọng của các làng đồng bào DTTS tại chỗ ở khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi (tỉnh Kon Tum, trước sáp nhập). Nhà rông không chỉ mang giá trị kiến trúc, mà còn là trung tâm sinh hoạt cộng đồng, tín ngưỡng và văn hóa của đồng bào DTTS.

Theo thống kê, ở khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi hiện có 503 làng đồng bào DTTS, có 479 nhà rông, nhà sàn cộng đồng. Trong đó, có 221 nhà rông sử dụng nguyên liệu truyền thống để xây dựng như: Gỗ, tre, mái lợp tranh.

Trước thực trạng nhiều nhà rông bị cháy và hiện nay đang trong giai đoạn nắng nóng gay gắt nên chính quyền các xã đã tăng cường công tác kiểm tra và tuyên truyền để người dân nâng cao nhận thức về công tác phòng cháy, chữa cháy.

Ông Nguyễn Minh Vương - Chủ tịch UBND xã Đăk Hà, cho biết: Hiện nay, trên địa bàn xã có 7 nhà rông văn hóa. Xã đã chỉ đạo các thôn tăng cường công tác tuyên truyên, nhắc nhở người dân nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy. 

Cụ thể, sau khi tổ chức các buổi sinh hoạt, hội họp tại nhà rông phải tắt toàn bộ hệ thống điện; các gia đình quản lý tốt con em, khi đến nhà rông chơi phải có ý thức bảo vệ và không được mang theo lửa.

Hiện nay, việc đầu tư xây dựng một ngôi nhà rông truyền thống gặp rất nhiều khó khăn, do các nguyên vật liệu, như: Tranh, tre, nứa, gỗ không còn nhiều như trước.

Vì vậy, để bảo vệ những ngôi nhà rông truyền thống trước nguy cơ hỏa hoạn, ngành chức năng cần nhìn nhận thẳng thắn vào các nguyên nhân khiến nhà rông dễ chịu rủi ro trước hỏa hoạn. 

Đó là vật liệu dễ cháy, hệ thống điện chưa đảm bảo kỹ thuật, chưa có thiết bị phòng cháy, chữa cháy… Từ đó, có những giải pháp hữu hiệu để hỗ trợ cho các thôn, làng làm tốt hơn nữa công tác phòng cháy, chữa cháy cho các nhà rông.

Nhà rông được xem là “linh hồn” của các làng đồng bào DTTS. Bảo vệ nhà rông hôm nay, chính là bảo vệ hơi thở của văn hóa, để tiếng cồng chiêng và những lễ hội truyền thống tốt đẹp của đồng bào DTTS mãi trường tồn.