Điểm hẹn vùng cao

Từ tinh mơ, khi sương vẫn còn giăng kín những triền núi, từng tốp người từ các thôn bản đã lặng lẽ gùi hàng xuống chợ phiên được tổ chức tại nhà văn hoá thôn 2, xã Trà Linh. Những chiếc gùi đan bằng tre, mây chất đầy sản vật núi rừng như măng tươi, rau rừng, quế Trà My, sâm Ngọc Linh, ba kích, giảo cổ lam… đã tạo nên bức tranh sống động, đậm chất vùng cao.

Khác với những khu chợ họp thường ngày, chợ phiên Trà Linh chỉ diễn ra hai ngày cuối tuần đầu tiên của tháng. Chính tần suất ấy đã khiến mỗi phiên chợ trở thành một cuộc hẹn được mong chờ. Người dân đi chợ không chỉ để mua bán mà còn gặp gỡ, hỏi thăm nhau sau những ngày bám nương, bám rẫy.

Không khí vì thế cũng nhẹ nhàng, cởi mở hơn. Hầu như không có chuyện mặc cả khi mua bán. Người bán không quá nặng chuyện lời lãi, miễn sao “thuận mua vừa bán”; còn người mua, nhất là du khách, dễ dàng cảm nhận được sự mộc mạc, giản dị của người bán.

Anh Nguyễn Quang Dũng, ngụ thôn 2, xã Trà Linh cho biết, việc mang dược liệu và quế xuống chợ không chỉ để bán mà còn là dịp để kết nối. “Mình gặp được nhiều khách hơn, học hỏi thêm cách trồng, chăm sóc, rồi trao đổi kinh nghiệm làm ăn với nhau. Đi chợ cũng là đi học”, anh Dũng chia sẻ.

Từ lâu, Trà Linh được xem là “thủ phủ” của sâm Ngọc Linh và nhiều loại dược liệu quý. Những năm gần đây, nhờ phát triển cây dược liệu, đời sống người dân từng bước cải thiện. Chợ phiên vì thế trở thành cầu nối quan trọng, giúp sản phẩm địa phương tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng.

Chị Nguyễn Thị Song, một hộ kinh doanh tại chợ phiên cho biết: Ngoài bán hàng qua mạng xã hội, chợ phiên giúp bà con tiếp cận khách hàng thực tế. “Người mua đến tận nơi, thấy tận mắt nên yên tâm hơn. Quan trọng là mình có thêm đầu ra ổn định, lâu dài”, chị Song chia sẻ.

Theo ông Trịnh Minh Hải, Chủ tịch UBND xã Trà Linh, chợ phiên được tổ chức nhằm kết nối và thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm chủ lực, như: Sâm Ngọc Linh, dược liệu và nông sản địa phương. Ngay phiên đầu tiên vào tháng 4 đã thu hút hơn 3.000 lượt người tham quan, mua sắm.

“Đặc biệt, phiên chợ lần thứ hai trùng dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 càng thu hút đông đảo du khách. Đây là tín hiệu tích cực, không chỉ cho đầu ra sản phẩm mà còn mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế địa phương”, ông Trinh Minh Hải cho biết thêm.

Sống lại không gian văn hóa

Chợ phiên Trà Linh không dừng lại ở hoạt động mua bán. Điều khiến nhiều người ấn tượng có lẽ là không gian văn hóa đậm bản sắc của đồng bào Xơ Đăng được tái hiện trọn vẹn giữa núi rừng.

Khi đêm xuống, phiên chợ như khoác lên mình một diện mạo khác. Những ánh đèn nhiều màu sắc thắp sáng các gian hàng, hòa cùng tiếng nói cười rộn ràng của trai gái bản làng, tạo nên một không gian vừa rực rỡ vừa ấm áp.

Giữa sân, lửa trại bập bùng, tiếng cồng chiêng vang vọng núi rừng, kéo mọi người xích lại gần nhau. Những thiếu nữ Xơ Đăng trong trang phục truyền thống uyển chuyển trong điệu múa, tiếng hát Ting Ting vang lên mộc mạc mà da diết, như mang cả hơi thở đại ngàn vào từng khoảnh khắc.

Theo ông Nguyễn Hữu Quang, Trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội xã Trà Linh, chính các hoạt động văn hóa dân gian đã tạo nên “linh hồn” của chợ phiên. Những trò chơi như bắn nỏ, đi cà kheo, giã lúa rẫy… không chỉ mang tính giải trí mà còn tái hiện đời sống lao động quen thuộc của đồng bào.

“Qua mỗi phiên chợ, người trẻ hiểu hơn về truyền thống, người lớn tuổi thì như được sống lại ký ức. Còn du khách, họ không chỉ đứng xem mà cũng hòa vào cuộc vui, trở thành một phần của cộng đồng”, ông Quang chia sẻ.

Điều đáng chú ý, chợ phiên ở xã vùng cao Trà Linh đang dần tạo ra những chuyển biến tích cực về kinh tế địa phương. Lượng khách tăng qua từng phiên chợ đã giúp nhiều hộ dân mạnh dạn mở rộng sản xuất, hình thành các dịch vụ đi kèm như ăn uống, nghỉ chân.

Việc duy trì và nâng tầm chợ phiên gắn với phát triển du lịch cộng đồng được xem là hướng đi phù hợp. Không chỉ giải quyết đầu ra cho nông sản, tạo thêm sinh kế cho người dân, mô hình này còn góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào Xơ Đăng nơi vùng cao Trà Linh.