Khi đồng bào chủ động tiếp cận thông tin

Vừa qua trong hai ngày 10 - 11/12, 88 người dân tộc Hrê tại làng Lành và làng Tà Mát, xã Sơn Thủy, tỉnh Quảng Ngãi đã được tham gia hai lớp tập huấn chuyên đề về kỹ năng sử dụng phương tiện truyền thông, nhằm nâng cao hiệu quả công tác truyền thông giảm nghèo về thông tin.

Đây là lần đầu tiên một xã miền núi sau sáp nhập của Quảng Ngãi tổ chức tập huấn chuyên đề này. Lớp học do Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Sơn Thủy phối hợp với các giảng viên đến từ một số trường đại học trên địa bàn tỉnh và nhà báo Trần Đình Quang thực hiện.

Điều đáng mừng là lớp học thu hút nhiều học viên ở độ tuổi khác nhau. Có những học viên đã ngoài 70 tuổi vẫn tích cực tham gia. Ông Đinh Văn Dật, người cao tuổi nhất lớp chia sẻ rằng, ông đến học để hiểu “thông tin là gì”, thế nào là thông tin xấu, độc trên mạng xã hội, từ đó nhắc nhở con cháu chọn lọc, thận trọng hơn khi đọc thông tin, không nghe theo kẻ xấu để tránh vi phạm pháp luật hoặc bị lừa đảo.

Bên cạnh đó, nhiều học viên trong độ tuổi từ 30 - 40 mong muốn tiếp cận các thông tin thiết thực phục vụ sinh kế như mô hình làm ăn hiệu quả, xuất khẩu lao động, trồng trọt, chăn nuôi, kinh doanh trong thời đại công nghệ số.

Theo ông Đinh Văn Trung, Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Sơn Thủy, trong công tác giảm nghèo, lãnh đạo địa phương luôn xác định “thông tin phải đi trước một bước”. Khi người dân được tiếp cận thông tin đúng, kịp thời, họ mới có điều kiện tiếp thu tiến bộ khoa học - kỹ thuật, thay đổi tư duy sản xuất, vươn lên thoát nghèo.

Không chỉ vậy, các lớp tập huấn còn trang bị cho người dân kỹ năng nhận diện tin giả, tin xấu, độc trên không gian mạng, góp phần phòng ngừa các hành vi lừa đảo. Sau lớp học này, xã Sơn Thủy dự kiến mở thêm các lớp truyền dạy nhạc cụ truyền thống Hrê, vừa bảo tồn văn hóa, vừa tạo tiền đề phát triển du lịch cộng đồng.

Truyền thông cơ sở: Còn nhiều việc phải làm

Hiện nay, toàn tỉnh Quảng Ngãi có 96 xã, phường đều đã thành lập trang truyền thông cấp xã. Dù mới hoạt động từ ngày 1/7/2025, nhưng nhiều trang đã phát huy hiệu quả rõ rệt. 

Trong những đợt mưa lớn, gió mạnh ở miền núi khiến sóng phát thanh bị gián đoạn, “nhà báo bản làng” đã linh hoạt sử dụng nhiều hình thức như mạng xã hội, loa phóng thanh, đi từng thôn bản để kịp thời truyền tải thông tin đến người dân.

Thực tế cho thấy, từ khi mô hình chính quyền hai cấp đi vào vận hành, việc tiếp nhận và đưa thông tin về cơ sở đã có bước tiến đáng kể. Đây là kết quả của sự năng động từ chính quyền cấp xã mới và sự tham gia tích cực của người dân. 

Đồng bào DTTS không chỉ được nghe, được biết thông tin mà còn được thụ hưởng các chính sách hỗ trợ từ các chương trình mục tiêu quốc gia như Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi; Chương trình giảm nghèo bền vững…

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác truyền thông cơ sở ở Quảng Ngãi sau sáp nhập vẫn còn không ít khó khăn. Một số xã, phường còn lúng túng trong thống nhất số liệu. Nhiều cán bộ làm công tác tuyên truyền từ cấp huyện chuyển về xã chưa có chế độ nhuận bút, chưa được bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn.

Hệ quả là không ít bản tin truyền thông cấp xã còn sai sót về chính tả, nội dung, câu chữ. Việc chụp ảnh, quay phim cũng còn hạn chế, chưa đúng khuôn hình, cỡ cảnh. Thậm chí, có nơi cán bộ chưa qua đào tạo vẫn trực tiếp lên hình dẫn chương trình, ảnh hưởng đến chất lượng thông tin và tính chuyên nghiệp của truyền thông cơ sở.

Ở góc nhìn của một nhà báo đã nghỉ hưu, tôi thường xuyên theo dõi các bản tin truyền thông xã, phường trên mạng và không khỏi trăn trở. Chính vì vậy, tôi quyết định tham gia giảng dạy, hướng dẫn kỹ năng viết tin, bài, chụp ảnh, quay phim, làm chương trình tiếng dân tộc và xây dựng các mô hình câu lạc bộ kết nối thông tin. Mục tiêu cuối cùng là giúp bà con tiếp cận thông tin đúng, mở “cánh cửa” thoát nghèo bền vững.

Để công tác đưa thông tin về cơ sở thực sự hiệu quả, góp phần xóa “nghèo thông tin” ở miền núi, các sở, ngành và chính quyền xã, phường cần quan tâm hơn nữa đến truyền thông cơ sở. Cần mở thêm các lớp đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ; có cơ chế khuyến khích cán bộ và người dân tham gia mô hình văn hóa đọc; coi truyền thông cấp xã là “tuyến đầu” trong sản xuất và lan tỏa thông tin nhanh, chính xác.

Khi thông tin đến được với người dân một cách đầy đủ, kịp thời, công cuộc giảm nghèo mới thực sự đi vào chiều sâu và mang lại hiệu quả bền vững.