Theo Quyết định số 23/QĐ-BVHTTDL, Lễ hội Đền Mai Bảng (Phường Cửa Lò) chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Lễ hội gắn với tín ngưỡng thờ Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi - vị tướng tài thời Lê sơ, người có công lớn trong Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giúp Vua Lê Lợi đánh tan quân Minh xâm lược, đồng thời giúp Nhân dân khai hoang, lập làng, ổn định cuộc sống.

Sau khi ông mất, Nhân dân làng Mai Bảng lập bài vị thờ phụng, tôn ông làm Thành Hoàng làng.

Ngoài thờ Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi, đền Mai Bảng còn thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu, Thủy Tinh phu nhân và 6 vị khai cơ lập làng khác.

Hằng năm, tại đền Mai Bảng diễn ra 2 lễ hội lớn vào ngày 12/2 và 3/5 âm lịch. Trong đó, lễ hội ngày 12/2 mang ý nghĩa đặc biệt, vừa là ngày kỷ niệm thành lập làng, vừa là lễ cầu ngư của ngư dân biển Cửa Lò, cũng là ngày giỗ Chế Thắng phu nhân.

Lễ hội Đền Mai Bảng gồm phần lễ và phần hội. Phần lễ được tổ chức trang trọng với lễ cầu đinh, cầu ngư, lễ rước kiệu.

Cùng ngày, tri thức chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An cũng được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là kho tàng tri thức dân gian đặc sắc, phản ánh sự thích ứng linh hoạt của cư dân nông nghiệp vùng Bắc Trung Bộ với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Tri thức này thể hiện rõ ở sự đa dạng món ăn như cháo lươn, súp lươn, miến lươn, lươn xào, lươn om chuối đậu, lươn nướng…, với bí quyết nằm ở khâu sơ chế kỹ lưỡng, sử dụng gia vị đặc trưng như hành tăm, nghệ tươi, ớt, sả và kỹ thuật ninh nước dùng công phu từ xương lươn. Trong đó, cháo lươn và súp lươn được xem là những món tiêu biểu, tạo nên dấu ấn riêng của ẩm thực xứ Nghệ.

Sự phong phú của ẩm thực lươn từng được khẳng định tại Festival Văn hóa Ẩm thực Nghệ An tháng 7/2019, khi sự kiện “50 món lươn” được tổ chức và xác lập kỷ lục Việt Nam, với hàng chục món ăn độc đáo từ lươn do các nghệ nhân trình diễn.

Hiện nay, trên nền tảng hương vị truyền thống, lươn Nghệ An tiếp tục được chế biến theo hướng hiện đại, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng như lươn chiên giòn, lươn khô, lươn đóng hộp, miến lươn đóng gói…, góp phần đưa di sản ẩm thực này lan tỏa rộng rãi hơn trong đời sống đương đại.

Việc Nghệ An cùng lúc có thêm 2 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, không chỉ khẳng định chiều sâu văn hóa của vùng đất “địa linh nhân kiệt”, mà còn mở ra cơ hội để bảo tồn, phát huy các giá trị di sản gắn với phát triển du lịch và kinh tế văn hóa bền vững.