Bức tranh thiên nhiên sống động

Mỗi năm, từ khoảng tháng 11 năm trước đến tháng 4 năm sau, khi phương Bắc chìm trong giá rét, Vườn Quốc gia (VQG) Xuân Thủy lại bước vào mùa đẹp nhất. Khí hậu ấm áp hơn cùng nguồn thức ăn dồi dào khiến nơi đây trở thành điểm “hẹn hò” của các loài chim di cư.

Với diện tích hơn 15.000 ha, VQG Xuân Thủy là vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng, đồng thời là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam, nơi có mức độ đa dạng sinh học cao, với hàng trăm loài chim nước, trong đó có nhiều loài quý hiếm, nguy cấp và có giá trị bảo tồn toàn cầu.

Vào cao điểm tháng 11 - 12, hàng vạn cá thể từ phương Bắc đổ về, phủ kín các bãi bồi. Thời điểm đông nhất, VQG Xuân Thủy được ví như một “ga chim quốc tế”, với gần 40.000 cá thể, tạo nên bức tranh thiên nhiên sống động hiếm có.

Không chỉ là nơi trú ngụ của chim, đây còn là điểm đến mang lại cảm giác sống chậm lại. Anh Phạm Văn Hà, du khách từ Hà Nội, chia sẻ: “Tôi từng nghĩ phải đi thật xa mới có thiên nhiên đẹp. Nhưng ở đây, mọi thứ rất yên bình, khiến mình thấy nhẹ lòng”.

Theo ông Vũ Quốc Đạt, Phó Giám đốc VQG Xuân Thủy, từ năm 2022 đến nay, mỗi năm, VQG Xuân Thủy đón khoảng 15.000 lượt khách. Du lịch sinh thái đang dần trở thành cầu nối để đưa thiên nhiên đến gần hơn với con người.

Gắn sinh kế với bảo tồn

Không chỉ dừng lại ở khai thác du lịch, việc VQG Xuân Thủy được công nhận là Vườn Di sản ASEAN hôm 22/3/2026 chính là dấu mốc quan trọng; đồng thời, cũng đặt ra yêu cầu cao hơn, trong công tác bảo vệ môi trường hệ sinh thái của Ban Giám đốc VQG Xuân Thủy. 

Đánh giá về ý nghĩa của danh hiệu Di sản này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Trần Anh Dũng khẳng định: Đây không chỉ là niềm tự hào, mà còn là cam kết và động lực mạnh mẽ để tiếp tục gìn giữ, phát huy giá trị hệ sinh thái đặc biệt của VQG Xuân Thủy; hướng tới mục tiêu lâu dài là bảo vệ bền vững vùng đất ngập nước, giữ cho nơi đây mãi là điểm dừng chân an toàn của các loài chim di cư.

Trọng tâm của công tác bảo tồn, không chỉ nằm ở lực lượng chức năng, mà còn ở cộng đồng. Tại các khu dân cư vùng đệm, hoạt động tuyên truyền được duy trì thường xuyên. Theo bà Nguyễn Thị Tươi, đảng viên thuộc Chi bộ xóm 3, xã Giao Minh, các buổi sinh hoạt chi bộ, các cuộc họp dân đều lồng ghép nội dung bảo vệ rừng ngập mặn, bảo tồn động vật hoang dã, qua đó nâng cao ý thức của người dân.

Theo lãnh đạo VQG Xuân Thủy, hiện khu vực này là nơi cư trú của hơn 200 loài chim, trong đó có nhiều loài quý hiếm như cò thìa mặt đen, đặc biệt là nhóm chim nước di cư được ưu tiên bảo vệ. Các loài di chuyển theo hai trục Bắc - Nam, tạo nên vòng tuần hoàn sinh thái đặc trưng: Mùa Đông tránh rét từ phương Bắc xuống, mùa Hè - Thu, một số loài từ phương Nam lại tìm đến tránh nóng.

Trước áp lực của biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế, VQG Xuân Thủy lựa chọn hướng đi cân bằng giữa bảo tồn và phát triển, ứng dụng công nghệ trong giám sát hệ sinh thái, phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo vệ rừng; từng bước kết nối với mạng lưới bảo tồn khu vực thông qua Trung tâm Đa dạng sinh học ASEAN, hướng tới thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ đa dạng sinh học lâu dài.

Theo đó, đã có nhiều mô hình sinh kế xanh như: Nuôi ong dưới tán rừng ngập mặn, khai thác thủy sản bền vững, du lịch sinh thái… vừa giúp người dân có thu nhập ổn định vừa góp phần bảo vệ thiên nhiên, môi trường. Khi sinh kế gắn với bảo tồn, ý thức giữ rừng, giữ chim cũng trở thành lựa chọn tự nhiên của cộng đồng.