Analytic
Báo Dân tộc và Phát triẻn
Chuyên trang

Dân tộc - Tôn giáo với sự phát triển của đất nước

Ẩm thực

Tháng 2 âm lịch - Mùa săn "vàng trắng" của người vùng cao

Việt Hà - 18:17, 20/03/2026

Vào thời điểm tháng 2 âm lịch, khi những vạt nắng bắt đầu len lỏi qua kẽ lá, sưởi ấm những cánh rừng già Đông Bắc, Tây Bắc, cũng là lúc bà con vùng cao rục rịch mang gậy, mang gùi vào rừng săn “vàng trắng”. Tháng 2 - mùa của trứng kiến, một thứ đặc sản tinh túy mà thiên nhiên chỉ hào phóng ban tặng mỗi năm một lần, đánh thức cả vị giác lẫn nỗi nhớ da diết của những người con xa xứ.

Món xôi trứng kiến (ảnh st)
Món xôi trứng kiến. (Ảnh St)

“Lộc trời” trong kẽ lá

Trứng kiến rừng, nhất là loại kiến đen làm tổ trên cây vả hay cây xoan, thường chỉ rộ nhất từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 3 âm lịch. Để có được mẻ trứng trắng ngần, mọng sữa như hạt gạo, người dân phải lặn lội qua bao con suối, dốc đèo, tìm những tổ kiến có lớp màng trắng bao phủ bên ngoài. Công việc này đòi hỏi sự khéo léo vô cùng, bởi chỉ cần một chút sơ sẩy, những "vệ sĩ" kiến già sẽ sẵn sàng bảo vệ tổ của mình bằng những cú đốt nhức nhối.

Khoảnh khắc “phá băng” vị giác

Với những ai lần đầu nhìn thấy món ăn này, có lẽ một chút e dè, ngại ngần là điều khó tránh khỏi. Nhìn những hạt trắng li ti, ý nghĩ về "côn trùng" đôi khi làm bước chân thực khách khựng lại. Thế nhưng, đừng để nỗi sợ ấy đánh lừa giác quan của bạn.

Món trứng kiến xào (ảnh st)
Món trứng kiến xào. (Ảnh St)

Hãy thử một lần can đảm nhấc miếng bánh Ngạt hay thìa xôi nóng hổi lên. Ngay khi chạm đầu lưỡi, lớp vỏ nếp dẻo quánh sẽ mơn man, rồi bất thình lình, những hạt trứng kiến nhỏ xíu khẽ nổ “lép bép”, giải phóng một dòng sữa béo ngậy, bùi bùi, thơm lừng. Đó không phải là vị béo ngậy của mỡ động vật, mà là vị béo rất thanh, tinh khiết của đại ngàn. Cảm giác e sợ ban đầu nhanh chóng tan biến, thay vào đó là sự ngỡ ngàng, thích thú. Bạn sẽ nhận ra mình vừa chạm tay vào một bí mật ngọt ngào nhất của rừng già.

Những biến tấu về khẩu vị

Từ nguyên liệu dân dã ấy, bàn tay khéo léo của các bà, các mẹ đã tạo nên thực đơn đầy mê hoặc. Có lẽ thân thuộc nhất là Xôi trứng kiến, sự hòa quyện hoàn hảo giữa nếp nương và hành phi thơm nức.

Nếu thích sự thanh tao, người ta lại làm món Bánh trứng kiến (bánh Ngạt). Vỏ bánh trắng mịn ôm trọn lớp nhân trứng kiến xào lá kiệu, gói trong lá vả non xanh mướt. Khi mở lớp lá, mùi thơm của rừng tỏa ra ngào ngạt, thấm đẫm trong từng thớ bánh.

Đơn giản hơn là món Trứng kiến hấp lá rau bí. Vị ngọt của rau xanh quyện với vị bùi của trứng tạo nên một sự cân bằng tuyệt diệu. Hay đôi khi, chỉ cần một đĩa Trứng kiến xào lá chanh, nhâm nhi cùng miếng bánh đa giòn rụm cũng đủ làm vừa lòng nhiều thực khách thích những món dân giã.

Bánh trưng kiến (ảnh st)
Bánh trưng kiến. (Ảnh St)

Lời nhắn gửi cho thực khách

Dù là món ngon "vạn người mê", nhưng trứng kiến vốn chứa nhiều đạm lạ, có thể trở thành "thử thách" với những cơ địa nhạy cảm. Những ai có tiền sử dị ứng hải sản hay nhộng tằm cần cực kỳ cẩn trọng, bởi phản ứng có thể từ nổi mẩn ngứa đến sốc phản vệ. Trẻ nhỏ và người có hệ tiêu hóa yếu cũng nên nếm thử một lượng nhỏ trước để lắng nghe cơ thể. Đặc biệt, hãy chọn thưởng thức ở những nơi chế biến uy tín, đảm bảo trứng tươi sạch để cuộc hành trình vị giác được trọn vẹn nhất.

Thưởng thức trứng kiến không chỉ là ăn một đặc sản, mà là thưởng thức cái hồn hậu của núi rừng và tình người vùng cao. Đây cũng là món ăn gắn với tuổi thơ của biết bao người ở vùng cao.

Tin cùng chuyên mục
Ruột hến Sông Lam- Vị ngọt phù sa trong mâm cơm xứ Nghệ

Ruột hến Sông Lam- Vị ngọt phù sa trong mâm cơm xứ Nghệ

Không cao lương mỹ vị, hến Sông Lam chinh phục thực khách bằng vị ngọt thanh khiết của dòng nước phù sa. Từ những con hến nhỏ bé, người dân xứ Nghệ đã khéo léo chế biến thành những món ăn dân dã nhưng sức quyến rũ khó cưỡng.