“Đánh thức” lợi thế nước lạnh

Là xã vùng cao, sở hữu hệ thống suối tự nhiên dồi dào, nước trong, nhiệt độ thấp ổn định quanh năm. Cao Bổ có điều kiện, lợi thế đặc biệt cho việc phát triển thủy sản nước lạnh.

Nhận thấy tiềm năng này, những năm gần đây, chính quyền địa phương đã chủ động tuyên truyền, hướng dẫn và vận động người dân chuyển đổi một phần diện tích sang nuôi cá tầm. Từ chỗ chỉ có vài hộ nuôi thử nghiệm, đến nay toàn xã đã có 15 hộ, với gần 5.000 m² mặt nước được đầu tư bài bản thành bể nuôi chuyên dụng. Mỗi năm, toàn xã Cao Bồ cung cấp ra thị trường hơn 50 tấn cá thương phẩm, mang lại doanh thu trên 7 tỷ đồng.

Anh Lý Văn Guyện, ở thôn Tát Khao  là một trong số các hộ tiên phong nuôi cá tầm. Bắt đầu từ một vài bể nhỏ, đến nay anh Guyện đã có 3 trại nuôi với 22 bể, duy trì sản lượng ổn định khoảng 15 tấn cá tầm mỗi năm, mang về doanh thu gần 1,5 tỷ đồng.

Không chỉ nuôi và bán tại chỗ, anh Guyện còn nhanh nhạy trong cách tiếp cận thị trường. Anh kết nối với hai hộ dân trong thôn để tạo nhóm sản xuất nhỏ, thống nhất quy trình chăm sóc, đảm bảo chất lượng cá đồng đều. Đồng thời, anh sử dụng mạng xã hội để giới thiệu sản phẩm, tiếp cận khách hàng ở nhiều tỉnh như Hà Nội, Hải Phòng và Lào Cai. Việc chủ động thị trường giúp sản phẩm tiêu thụ được thuận lợi, ổn định.

Yếu tố quyết định thành công

Cá tầm là loài nhạy cảm với môi trường, đòi hỏi kỹ thuật nuôi khá cao. Chỉ cần nhiệt độ nước thay đổi đột ngột hoặc lượng oxy giảm là cá có thể bỏ ăn, giảm tăng trưởng, thậm chí chết hàng loạt. Vì vậy, để nuôi hiệu quả, người dân buộc phải nắm kỹ thuật, đầu tư đồng bộ từ hệ thống bể đến xử lý nước.

Gia đình anh Bàn Văn Thiển ở thôn Thác Tăng là một trong những hộ điển hình của hướng đầu tư bài bản này. Mới bắt đầu nuôi từ năm 2024, nhưng anh Thiển đã mạnh dạn bỏ gần 800 triệu đồng để xây dựng hệ thống bể nuôi kiên cố, lắp đặt máy bơm, đường ống dẫn nước, hệ thống tạo oxy và xử lý nước tuần hoàn. Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, mỗi năm anh duy trì 2 lứa nuôi, với số lượng 3.000 – 4.500 con giống mỗi lứa, cho sản lượng hơn 14 tấn cá thương phẩm.

Anh Thiển cho biết, thách thức lớn nhất với nghề nuôi cá tầm chính là thời tiết mùa Hè. Từ tháng 5 đến tháng 7, nhiệt độ tăng lên khiến cá dễ bị sốc. Nếu không kiểm soát lượng nước lạnh đưa vào bể và đảm bảo đủ oxy, cá sẽ yếu hoặc chết rất nhanh. Bởi vậy, phải trực liên tục vào những ngày nóng cao điểm, điều chỉnh nước thường xuyên để duy trì nhiệt độ dưới 20°C.

Nhờ chú trọng phòng bệnh và giữ môi trường nước ổn định, mô hình nuôi cá Tầm của anh Thiển luôn duy trì tỷ lệ sống cao, không phát sinh dịch bệnh lớn. So với nhiều loại cây trồng, vật nuôi truyền thống, nuôi cá tầm cho thu nhập vượt trội, ổn định và ít phụ thuộc vào mùa vụ.

Thực tế sản xuất tại xã Cao Bồ cho thấy, nghề nuôi cá tầm tuy đầu tư ban đầu lớn nhưng hiệu quả mang lại tương xứng với sự đầu tư và công sức lao động. Đặc biệt, khi người dân đã làm chủ kỹ thuật, chi phí sản xuất giảm, tỷ lệ rủi ro thấp. Từ đó, mô hình dần thu hút thêm nhiều hộ dân tham gia, tạo nên vùng sản xuất có quy mô ngày càng rõ nét.

Kết nối thị trường, mở rộng quy mô

Theo ông Nguyễn Văn Dương, Chủ tịch UBND xã Cao Bồ, kết quả thời gian qua cho thấy cá tầm rất phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương và đáp ứng tốt nhu cầu thị trường. Từ hiệu quả bước đầu, xã xác định đây sẽ là hướng phát triển quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp.

Thời gian tới, Cao Bồ sẽ mở rộng mô hình theo nhóm hộ, tổ hợp tác để đồng bộ kỹ thuật, giảm chi phí và nâng cao chất lượng. Đồng thời, xã tăng cường liên kết với doanh nghiệp thu mua nhằm đảm bảo đầu ra ổn định, hạn chế phụ thuộc thương lái nhỏ lẻ.

Địa phương cũng tập trung hướng dẫn người dân tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, khuyến khích ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, bán hàng qua mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, đáp ứng xu hướng tiêu dùng minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ.

Cùng với cá tầm, hiện nay, chính quyền xã Cao Bồ đang khuyến khích người dân nuôi thử nghiệm cá hồi ở những khu vực có nước lạnh phù hợp để đa dạng hóa sản phẩm và tăng giá trị kinh tế. Địa phương cũng mong tiếp tục nhận hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và quy hoạch vùng nuôi tập trung. Khi được tổ chức sản xuất theo chuỗi từ con giống đến tiêu thụ, nghề nuôi cá tầm sẽ phát triển bền vững, từng bước trở thành sản phẩm kinh tế đặc trưng nơi vùng cao.