Một chiều giữa tháng 12/2018, men theo con đường nhựa phẳng lì bên triền núi phía Nam của dòng Sông Tranh để về khu tái định cư thôn 3, xã Trà Bui, huyện Bắc Trà My (Quảng Nam), nơi sinh sống của già Hồ Văn Giỏi người đang gìn giữ cây đàn bróh của người Cadong.

Cồng chiêng luôn giữ một vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số (DTTS) ở nước ta, trong đó có đồng bào các DTTS ở Bình Định. Tuy nhiên hiện nay, nhiều làng đồng bào DTTS ở Bình Định không có cồng chiêng nên vào những dịp lễ hội phải đến các làng khác mượn. Điều này ảnh hưởng rất lớn đến công tác tổ chức lễ hội của đồng bào cũng như việc giữ gìn, phát huy truyền thống văn hóa của các dân tộc.

Ở xã biên giới Lộc Thiện, huyện Lộc Ninh (Bình Phước) hầu như ai cũng biết đến già làng Điểu Nắng. Năm nay, già làng Điểu Nắng đã gần 90 tuổi nhưng trông ông vẫn còn khỏe mạnh, minh mẫn. Ông là biểu tượng tiêu biểu cho văn hóa truyền thống của cộng đồng dân tộc X’tiêng nơi đây. Cả cuộc đời ông đã dành bao tâm huyết cho việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

Sau hơn 4 tháng phát động, Cuộc thi sáng tác ca khúc về đề tài dân tộc thiểu số miền núi 2018 đã nhận được sự hưởng ứng của đông đảo các nhạc sĩ chuyên và không chuyên trên mọi miền đất nước.

Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Hà Giang trải rộng trên 4 huyện Mèo Vạc, Đồng Văn, Yên Minh và Quản Bạ với nhiều đặc trưng riêng như thiên nhiên, văn hóa, có giá trị rất lớn đối với ngành Du lịch Hà Giang. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế-xã hội, nhiều giá trị văn hóa đậm đà bản sắc riêng của Cao nguyên đá có nguy cơ bị mai một, đặc biệt là kiến trúc truyền thống.

Trong những lần về làng Bàu Trúc (thị trấn Phước, Ninh Phước, Ninh Thuận), chúng tôi thường nghe bà con làng gốm nhắc đến họa sĩ Sĩ Hoàng. Ông Đàng Xem, nghệ nhân làm gốm của làng Bàu Trúc cho biết, Sĩ Hoàng là người đã có công nâng tầm thương hiệu gốm Chăm Bàu Trúc. Những mẫu gốm mỹ nghệ trang trí được thị trường ưa chuộng hiện nay đều do Sĩ Hoàng thiết kế đã tạo cơ hội cho người dân vươn lên làm giàu từ nghề làm gốm truyền thống.

Tỉnh Đăk Nông có khoảng 40 DTTS cùng sinh sống, vì thế thổ cẩm ở Đăk Nông rất đa dạng phong phú về màu sắc, đường nét, đậm đà bản sắc, giàu biểu tượng, biểu đạt các giá trị nhân văn. Tuy trong bối cảnh hiện nay, trước xu thế phát triển và hội nhập mang tính toàn cầu, văn hóa thổ cẩm vẫn giữ được những nét riêng của mình. Việc tổ chức Lễ hội Văn hóa thổ cẩm Việt Nam lần thứ Nhất năm 2018 tại tỉnh Đăk Nông là hoạt động cần thiết nhằm bảo tồn, khôi phục và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các DTTS Việt Nam.

Trong cộng đồng dân tộc Chu-ru sống dưới chân núi Lang Biang, thuộc buôn Ma Đanh, xã Tu Tra, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng hiện nay, ông Ha Sen (gần 70 tuổi) là nghệ nhân duy nhất biết chế tác và chỉnh sửa rơkel (kèn bầu 6 ống). Đây là loại nhạc cụ hơi truyền thống, rất phổ biến của đồng bào Chu-ru, có khả năng diễn tấu rất phong phú và thể hiện được nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau.

Hiện nay, ở một số vùng DTTS và miền núi có nhiều công trình văn hóa từ thời Pháp thuộc như: phố cổ Đồng Văn (Hà Giang), dinh thự Hoàng A Tưởng (Lào Cai), khu nghỉ dưỡng Ba Vì (Hà Nội), Tam Đảo (Vĩnh Phúc)... Đây là sự hòa quyện đặc sắc giữa văn hóa Pháp, văn hóa Việt Nam và văn hóa của đồng bào DTTS. Tiếc rằng, đa số các công trình này chưa được quan tâm bảo tồn một cách đúng mức khiến nhiều công trình bị xâm hại, xuống cấp.

Cô gái đến từ cao nguyên, ngọn gió đại ngàn tự do và kiêu hãnh chưa bao giờ bị thui chột bởi sự chật hẹp của phố phường đô thị.