Chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của người dân trong bảo vệ và phát triển rừng.Giữ rừng trở thành “nghề”
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến hết năm 2025, Thanh Hóa có hơn 648 nghìn ha rừng, trong đó trên 399 nghìn ha tham gia cung ứng dịch vụ môi trường rừng (DVMTR). Giai đoạn 2020 - 2025, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng, môi trường và phòng chống thiên tai tỉnh đã thu trên 200 tỷ đồng; mỗi năm chi trả từ 30 - 35 tỷ đồng cho các tổ chức, cá nhân tham gia bảo vệ rừng.
Nguồn kinh phí này được phân bổ cho 22 chủ rừng là tổ chức, 5 UBND cấp xã, 626 cộng đồng và nhóm đại diện cộng đồng cùng 1.731 hộ gia đình. Từ đây, việc giữ rừng không còn là nhiệm vụ “không công”, hay trách nhiệm phải làm, mà dần trở thành một “nghề” mang lại thu nhập nuôi sống bao hộ gia đình.
Gia đình ông Ngân Xuân Lương (thôn Cốc, xã Nam Tiến), hiện có 16 ha rừng tham gia DVMTR. Mỗi năm, ông nhận từ 4 - 5 triệu đồng tiền chi trả, chưa kể thu nhập từ công tuần tra rừng khi tham gia tổ bảo vệ rừng cộng đồng.
Nhờ nguồn thu này, ông có tiền để mua phân bón, đầu tư mở rộng diện tích trồng luồng, mang lại thu nhập 60 - 70 triệu đồng/năm. “Có kinh phí từ DVMTR, chúng tôi chủ động hơn trong tuần tra, bảo vệ rừng. Mỗi tháng tuần tra định kỳ, mùa nắng tăng cường nên rừng được giữ tốt”, ông Lương chia sẻ.
Nguồn chi trả dịch vụ môi trường rừng giúp người dân gắn bó hơn với công tác bảo vệ rừng.Không chỉ ở từng hộ, nhiều cộng đồng đã biết cách tận dụng hiệu quả nguồn chi trả này. Tại thôn Thác Làng (xã Vạn Xuân), mỗi năm nhận từ 350 - 400 triệu đồng, người dân thống nhất trích 60% cho công tác bảo vệ rừng, 40% cho hoạt động chung.
Từ nguồn quỹ này, thôn đã cải tạo nhà văn hóa, làm đường, xây cầu dân sinh, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn. “Khi đời sống được nâng lên, người dân càng có ý thức giữ rừng vì đó chính là nguồn sống lâu dài”, ông Nguyễn Văn Bình, trưởng thôn, cho biết.
Từ “giữ rừng” đến thoát nghèo bền vững
Điểm cốt lõi của chính sách DVMTR, là gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm bảo vệ rừng. Khi rừng mang lại thu nhập, người dân chủ động hơn trong việc giữ rừng, phòng cháy chữa cháy và ngăn chặn khai thác trái phép.
Tại bản Lát (xã Tam Chung), mỗi năm gia đình ông Phạm Văn Nhiêm nhận hơn 3 triệu đồng từ DVMTR. Khoản tiền tuy không lớn, nhưng đủ để ông mua thêm con giống chăn nuôi, cải thiện đời sống nên ông rất tích cực tham gia các chuyển kiểm tra bảo vệ rừng, tham gia khoanh nuôi, tái sinh rừng.
Theo ông Phạm Văn Phượng - Phó Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Mường Lát, cùng với các chính sách chi trả DVMTR và chi trả giảm phát thải khí nhà kính từ rừng, thu nhập của người dân được nâng lên, nhận thức về bảo vệ rừng cũng thay đổi rõ rệt. Người dân tích cực tham gia khoanh nuôi, tái sinh rừng và phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng bảo vệ rừng.
Giữ rừng không chỉ là trách nhiệm, mà còn trở thành nguồn thu nhập của người dân miền núi Thanh Hóa.Trao đổi về hiệu quả chính sách DVMTR, ông Hà Minh Tâm - Phó Giám đốc Ban Quản lý Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng, môi trường và phòng chống thiên tai tỉnh Thanh Hóa, cho biết chính sách DVMTR đã tạo ra nguồn lực ổn định ngoài ngân sách, góp phần giảm áp lực cho công tác bảo vệ rừng. Thanh Hóa đang tiếp tục mở rộng nguồn thu, đặc biệt là từ dịch vụ hấp thụ và lưu giữ Carbon; tăng cường hợp tác quốc tế nhằm thu hút nguồn tài chính cho lâm nghiệp, hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và giảm phát thải khí nhà kính.
Thực tế cho thấy, việc triển khai hiệu quả chính sách chi trả DVMTR, đã góp phần giữ vững an ninh rừng, nâng tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh Thanh Hóa lên gần 54%, thuộc nhóm 5 tỉnh có tỷ lệ độ che phủ rừng cao nhất cả nước.
