Chạm vào bản sắc

Dưới ánh nắng chiều tháng 4 như rót mật trên mái nhà rông sừng sững, những bức tượng gỗ trầm mặc trong khu nhà mồ. Ở một góc làng, người phụ nữ Gia Rai chậm rãi bên khung dệt, người đàn ông tỉ mẩn chuốt từng sợi nan để đan gùi…

Buổi tối, bên ánh lửa bập bùng và ché rượu cần thơm phức, các chàng trai đánh cồng chiêng, các cô gái múa xoang uyển chuyển…  Sự bình dị ấy nơi đại ngàn lại có sức hút đặc biệt đối với nhiều du khách quốc tế khi đến với du lịch cộng đồng trên cao nguyên Gia Lai. Họ không chỉ được nghe, nhìn mà còn cảm giác như được “chạm” vào bản sắc.

Chị H’Uyên Niê, Phó Ban Quản lý Du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông, xã Ia Ly cho biết: Từ sau Tết Nguyên đán đến nay, làng đón hàng chục đoàn khách quốc tế đến từ Đan Mạch, Pháp, Úc, Thụy Sĩ. 

Điều khiến du khách hào hứng, chính là những giá trị văn hóa gắn liền với đời sống thường ngày như: quả bầu khô để đựng nước, tượng nhà mồ gắn với lễ bỏ mả cho người thân, hay nghề dệt vải, đan lát vẫn được duy trì để tạo ra sản phẩm phục vụ đời sống...

Quá trình đón khách, những người trẻ tại làng Kép đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối cộng đồng với du khách quốc tế. Chị Rơ Châm Phyưr, người dân trong làng trực tiếp đưa du khách tham quan, trải nghiệm và giới thiệu về phong tục, nếp sống của người Gia Rai bằng vốn ngoại ngữ khá chuẩn.

Chị Rơ Châm Phyưr chía sẻ: Khi có du khách, nhất là khách nước ngoài, chúng tôi sẽ giới thiệu cho họ những hoạt động sinh hoạt hằng ngày và những nét văn hóa truyền thống đặc sắc của các dân tộc. Đây cũng là cách thu hút được du khách ở lại với làng lâu hơn, đồng thời cũng là cơ hội để lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng.

Ấn tượng nhất, đến làng Kép, du khách được hướng dẫn bởi chính những người dân địa phương và trực tiếp tham gia các sinh hoạt quen thuộc của cộng đồng, như: Kéo sợi, dệt thổ cẩm, làm cây nêu, tìm hiểu văn hóa, ẩm thực và tham quan nhà rông. Những hoạt động này diễn ra trong nhịp sống thường ngày của người dân, không tách rời sinh hoạt cộng đồng. 

Ông Gregov Liebscher, du khách đến từ Berlin (Đức) đặc biệt ấn tượng với sự gần gũi và hiếu khách của người dân địa phương. Theo chia sẻ của ông Gregov Liebscher: Đến làng Kép, ông không cảm thấy mình là khách du lịch, mà như một người đang sống cùng cộng đồng. Mọi thứ rất chân thực và ấm áp. 

"Điều tôi thích nhất là những giá trị truyền thống vẫn được gìn giữ trong đời sống hằng ngày. Đây là trải nghiệm rất thú vị đối với tôi”, ông Gregov Liebscher bày tỏ.

“Níu chân” du khách bằng bản sắc văn hóa truyền thống

Điều khiến làng Kép để lại dấu ấn với du khách quốc tế, là ở tính nguyên bản của không gian văn hóa và cách người dân trực tiếp làm du lịch. Nhiều du khách nước ngoài bày tỏ sự quan tâm đặc biệt tới đời sống cộng đồng, phong tục, tập quán và cách người Gia Rai gìn giữ bản sắc trong sinh hoạt thường ngày. Qua đó, giúp họ hiểu hơn về con người và vùng đất nơi đây, làm phong phú thêm hành trình khám phá.

Bà Cecilia, du khách đến từ nước Pháp cho biết: “Tôi thích cách người dân dệt vải, nhuộm màu từ thiên nhiên. Đó là những giá trị rất riêng mà không nơi nào có được. Cùng với đó là không gian văn hóa ở làng Kép. Mọi thứ còn giữ được nét truyền thống. Nhất định tôi sẽ quay trở lại nơi này nhiều lần nữa”.

Từ thực tiễn cho thấy, du lịch cộng đồng có thể tạo sức hút bền vững với du khách quốc tế khi được đặt trên nền tảng văn hóa và sự đồng thuận của cộng đồng. Khi người dân giữ vai trò chủ thể, văn hóa không bị thương mại hóa, mà trở thành giá trị sống động được gìn giữ và lan tỏa. 

Chính những trải nghiệm văn hóa chân thực mà sâu sắc đã níu chân du khách quốc tế. Đây cũng là hướng đi phù hợp để du lịch Gia Lai phát triển bền vững, vừa hội nhập, vừa giữ vững bản sắc.

Trong một động thái nhằm thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng, mới đây, tỉnh Gia Lai đã đầu tư xây dựng hạ tầng du lịch cộng đồng xã Ia Mơ Nông (nay là xã Ia Ly) với tổng kinh phí trên 12 tỷ đồng. Điểm nhấn là nhà rông cao 26m sứng sững, uy nghi giữa ngôi làng của đồng bào Gia Rai…

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Nguyễn Hữu Quế, ngôi nhà rông mới được hoàn thiện không chỉ góp phần thúc đẩy du lịch cộng đồng, mà còn tạo điều kiện gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống, cụ thể hóa Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

 Nhà rông sẽ trở thành điểm nhấn văn hóa của làng, đồng thời là tài sản chung để người dân cùng gìn giữ, phát huy giá trị. Cùng với đó, địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh quảng bá, lan tỏa nét đẹp văn hóa của đồng bào Gia Rai trong nước và quốc tế, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng gắn với bảo tồn bản sắc DTTS.