Giữa rất nhiều đặc sản của Tây Nguyên, gỏi cà đắng không phải là món ăn “dễ gần”. Nhưng chính sự khác biệt ấy lại khiến nó trở thành một phần rất riêng của ẩm thực đại ngàn.

Cà đắng là loại cà rừng, trái nhỏ, mọc tự nhiên, có vị đắng rõ rệt. Người dân bản địa không tìm cách làm mất đi vị đắng ấy, mà giữ nguyên, rồi kết hợp với các nguyên liệu khác để tạo nên một món ăn cân bằng và hài hòa.

Một đĩa gỏi cà đắng đúng kiểu thường có cà rừng thái mỏng, trộn cùng cá cơm khô chiên giòn. Cá được chiên vừa lửa để giữ độ giòn và vị mặn nhẹ, tạo điểm nhấn cho món ăn. Ngoài ra còn có rau thơm, ớt, đôi khi thêm hạt vừng rang để tăng độ bùi.

Nước trộn khá đơn giản, thường là nước mắm pha nhẹ với tỏi, ớt, chanh hoặc giấm, thêm chút đường để cân vị. Tất cả hòa lại, không quá đậm, nhưng đủ để kết nối các nguyên liệu mà không làm mất đi vị nguyên bản.

Cách chế biến không cầu kỳ, nhưng cần sự khéo léo. Cà đắng sau khi hái về được rửa sạch, thái lát mỏng để giảm bớt độ gắt. Một số nơi có thể ngâm qua nước muối loãng hoặc bóp nhẹ, giúp vị đắng dịu lại nhưng vẫn giữ được đặc trưng.

Sau đó, cà được trộn cùng cá cơm đã chiên giòn và các nguyên liệu khác, nêm nếm vừa phải, rồi để nghỉ một chút cho thấm. Khi ăn, vị đắng của cà không còn đơn lẻ, mà hòa cùng vị mặn giòn của cá, vị cay của ớt và hương thơm của rau rừng, tạo nên một tổng thể rất riêng.

Điều thú vị là gỏi cà đắng không phải món ăn khiến người ta thích ngay từ lần đầu. Có thể sẽ thấy lạ, thậm chí hơi khó ăn. Nhưng rồi, khi quen dần, cái đắng ấy lại trở nên dễ chịu và đôi khi khiến người ta nhớ.

Có lẽ vì vậy mà món ăn này mang nhiều hơn ý nghĩa ẩm thực. Nó giống như cách người Tây Nguyên sống cùng thiên nhiên: Không cố gắng thay đổi, mà học cách thích nghi và cảm nhận.