Giữa hơi thở sôi động của nhịp sống hiện đại, bến nước Ea Sah vẫn lặng lẽ chảy, người Ê Đê vẫn gìn giữ phong tục truyền thống. Vùng đất sử thi ấy không chỉ đậm nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Ê Đê, mà mạch nguồn văn hóa Ê Đê còn chảy mãi.

Già làng Y Lêm Niê, buôn Sah B cho biết: Bến nước là linh hồn của buôn làng. Ngày xưa, khi lập buôn, việc đầu tiên người Ê Đê làm là chọn nơi có nguồn nước trong lành, dồi dào, mạch nước chảy quanh năm không bao giờ cạn. 

Không ai nhớ buôn Sah có từ bao giờ và ai là chủ bến nước. Chỉ biết rằng vùng đất này gắn với truyền thuyết về chàng Đăm Di tài giỏi, quyết chiến với hai ông vua nước (thần nước) để giữ đất. Sau khi chiến thắng thần nước, chàng Đăm Di dựng buôn tại vùng đất này để cai quản, chính là buôn Sah ngày nay.

Truyền thuyết kể lại rằng, buôn Sah ngày ấy có rất nhiều cô gái xinh đẹp, trong đó có hai chị em ruột H’Bea và H’Bri đẹp tựa đóa hoa Pơ lang, khiến bao chàng trai trong và ngoài buôn mê đắm. Hàng ngày, hai chị em cùng nhau ra bến nước tắm gội và gùi nước về cho gia đình.

Một buổi chiều sau khi đi rẫy về, hai nàng ào vào bến nước tắm gội, nô đùa, tiếng cười nói vọng khắp núi. Chàng Đăm Di trong rừng chững lại lắng nghe rồi lần theo âm thanh ấy đến gần bến nước. Dưới dòng chảy của mạch nước, vẻ đẹp của hai chị em H’Bea và H’Bri khiến chàng mê mẩn.

Nhìn thấy chàng trai, hai chị em H’Bea và H’Bri lấy vội váy áo quấn vào người chạy một mạch về nhà. Chàng Đăm Di lấy kiếm đeo bên hông vẽ lên đá hỉnh ảnh hai nàng rồi ngồi ngắm. Hai nàng không thích mình khiến chàng Đăm Di tức giận vung kiếm chém và dùng chân đạp mạnh xuống hình ảnh trên đá. Năm tháng bào mòn vết vẽ nhưng dấu chân của chàng Đăm Di vẫn còn in trên đá.

Bến nước Đăm Di không chỉ gắn bó với đời sống thường nhật, mà còn là không gian thiêng liêng trong đời sống tinh thần của người Ê Đê. Sau mỗi vụ mùa, bà con lại tổ chức lễ cúng bến nước cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, buôn làng bình yên.

Trải qua bao thăng trầm, bến nước Ea Sah vẫn được người dân bảo vệ, gìn giữ, hàng năm tổ chức cúng bến nước để tạ ơn thần linh. Bến nước không chỉ cung cấp nguồn nước mát lành mà còn là biểu tượng thiêng liêng của buôn làng, nơi nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ.

Vì thế, dù bà con buôn làng có giếng khoan và nước sạch dẫn về tận nơi, người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk vẫn giữ thói quen ra bến nước. Bởi người Ê Đê nói chung và người Ê Đê ở buôn Sah nói riêng luôn tin vào sự che chở của thần nước. Người Ê Đê tin rằng uống nước lấy từ bến nước của buôn sẽ được thần nước che chở và ban sức khỏe. Chính vì thế, cho đến nay rất nhiều gia đình trong buôn có giếng khoan nhưng họ vẫn ra bến nước gùi từng bầu nước về nhà để uống.