Thôn Ngòi, xã Ngòi Hoa, huyện Tân Lạc (Hòa Bình) là một trong những thôn ven lòng hồ sông Đà có phong cảnh thiên nhiên tuyệt đẹp. Thôn có hơn 90 hộ dân, 100% là đồng bào dân tộc Mường. Người dân sinh sống bằng nghề đánh bắt cá, trồng ngô và trồng luồng... Những năm gần đây, họ đã biết tận dụng, khai thác lợi thế cảnh quan thiên nhiên để phát triển du lịch cộng đồng, nâng cao thu nhập.

Là tên gọi Homestay của chị Vàng Thị Ly (1992), dân tộc Mông ở xã La Pán Tẩn, huyện Mù Cang Chải (Yên Bái). Mô hình này không chỉ làm thay đổi cuộc sống gia đình chị mà còn giới thiệu những nét sinh hoạt văn hóa cộng đồng, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc dân tộc Mông ở Yên Bái.

Có dịp đến xã Châu Tiến, huyện miền núi Quỳ Châu (Nghệ An), du khách sẽ được chiêm ngưỡng những chiếc guồng nước (hay còn gọi là cái cọn nước) mà người dân tộc Thái nơi đây gọi là láng pặt ở hai bên bờ sông Nậm Việc. Không chỉ là nông cụ đắc lực trong sản xuất nông nghiệp, những chiếc guồng nước đã trở thành hình ảnh quen thuộc của bản làng và là một nét văn hoá đặc trưng của đồng bào Thái nơi đây.

Trong khi các Nghệ nhân Dân gian tuổi càng ngày càng cao và số lượng nghệ nhân cũng giảm dần, bên cạnh nhiều bạn trẻ thờ ơ với văn hóa truyền thống của dân tộc mình, thì có những chàng trai, cô gái không chỉ nỗ lực góp phần để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, mà còn say mê, tâm huyết bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc khác…

Sớm ý thức về bảo tồn văn hóa truyền thống, nhiều bạn trẻ tỉnh Đăk Nông không chỉ nỗ lực học hỏi mà còn có những cách làm hay để giữ gìn, phát huy bản sắc dân tộc. Mỗi người một niềm đam mê, nhưng các bạn trẻ đang góp phần đưa những nhạc cụ dân tộc đến với mọi người, từ đó bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống.

Sin Suối Hồ là bản người Mông, nằm cheo leo trên đỉnh núi thuộc địa phận xã Sin Suối Hồ, huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Trước kia, người dân Sin Suối Hồ chỉ biết cặm cụi làm nông nghiệp, bán mặt cho đất, bán lưng cho trời. Nhưng chỉ sau vài năm làm du lịch, tư duy và nhận thức của bà con đã có những thay đổi rõ rệt trong việc tận dụng lợi thế mà thiên nhiên ưu ái.

Khi những giá trị văn hóa truyền thống của nhiều DTTS đang dần bị mai một, tại làng Ia Nueng, xã Biển Hồ, TP. Pleiku, tỉnh Gia Lai, ông R’Cơm Hmyơk vẫn từng ngày lưu giữ những nét truyền thống văn hóa của người Jrai. Không chỉ giỏi thổi hồn cho những bức tượng gỗ, ông R’Cơm Hmyơk còn đánh cồng chiêng rất hay và là thầy dạy chiêng giỏi của làng.

Những tác phẩm văn học gây được tiếng vang lớn, các công trình nghiên cứu khoa học ra đời, những cây viết mới được phát hiện… là kết quả đáng tự hào từ hoạt động của những trại sáng tác văn học nghệ thuật. Cũng từ đây, nhiều tác giả đã nhận được giải thưởng Nhà nước, Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật.

Trải qua bao thăng trầm của thời gian, những tấm sắc phong vẫn được nhiều dòng họ, chùa, đình làng cất giữ. Tại Quảng Ngãi, đến nay vẫn còn lưu giữ nhiều sắc phong thuộc các triều đại. Giá trị lớn lao của các sắc phong là tính nhân văn, giáo dục và cố kết cộng đồng.

Từ những đợt di dân và chọn miền thượng du này làm quê hương mới, đồng bào từ nhiều vùng trong nước đã mang đến Tây Nguyên hồn cốt cố xứ và bản sắc văn hóa tộc người. Những giá trị đó góp phần tô điểm đại ngàn hùng vĩ phía Tây Tổ quốc thành tấm thổ cẩm hoa văn đa sắc.